روزشمار جنگ ایران و عراق - مرکز اسناد و تحقیقات سپاه - الصفحة ١١٢٣ - روزشمار جنگ جمعه ٢٨ شهریور ١٣٥٩ ٩ ذی القعده ١٤٠٠ ١٩ سپتامبر ١٩٨٠
١
با رو به وخامت گذاشتن بیشتر روابط ایران و عراق، تشدید درگیری های نظامی در مناطق مرزی دو کشور، لغو یک جانبه قرارداد مرزی میان دو کشور ازسوی عراق و درمجموع، احتمال حملۀ نظامی سراسری عراق به ایران، منطقه خلیج فارس و اقتصاد کشورهای صادرکننده منطقه و نیز کشورهای صنعتی جهان به خطر افتاده است. دراین زمینه، نگاهی به رسانه های جهان، وضعیت رو به وخامت این منطقه را آشکار می سازد. ازجمله: به گزارش امروز روزنامه الشرق الاوسط چاپ لندن، «وخامت روابط ایران و عراق ازنظر نظامی و سیاسی درحالی ادامه می یابد که کشورهای منطقه بررسی تصمیم رئیس جمهور صدام حسین مبنی بر لغو توافقنامه سال ١٩٧٥ الجزایر را آغاز نموده اند. ...»[١]
روزنامه اقتصادی فایننشال تایمز نیز به قلم "راجر ماتیوس" دراین باره می نویسد: «بروز جنگ بین ایران و عراق از هر درگیری دیگر در خاورمیانه برای کشورهای صنعتی جهان خطرناک تر است، چون هر دو کشور تولیدکننده نفت بوده و در قلب یک منطقه کشتیرانی بین المللی قرار دارند. زمانی را که صدام برای لغو یک جانبه قرارداد مرزی با ایران انتخاب کرده باعث تعجب دیپلمات های غربی شده است. صدام برای دردست گرفتن رهبری جهان عرب و مطرح شدن به عنوان قدرت برتر خلیج فارس سخت تلاش می کند. اقدام مصر در امضای موافقت نامه صلح با اسرائیل و بروز ناآرامی در ایران، فرصت مناسبی را برای صدام پدید آورده تا به آرزوهای خود جامه عمل بپوشاند. ... ایران و عراق از زمان سقوط امپراتوری عثمانی بر روی کنترل شط العرب اختلاف نظر داشته اند.» در ادامه این مقاله آمده است: «مقامات عراق معتقدند اوضاع نابسامان ایران باعث خواهد شد رهبران این کشور از واردشدن در یک جنگ تمام عیار با عراق خودداری کنند. نیروهای عراق در طول چند هفته گذشته در برخی از مناطق مرزی، ٨ مایل در خاک ایران نفوذ کرده اند. درضمن، عراق اقدام به تمرکز وسیع نیروهای خود در مرز با ایران کرده و سلاح های پیشرفته جدیدی از شوروی و اروپای غربی دریافت کرده است. در همین مدت، نیروهای ایرانی ازلحاظ تجهیزات و آمادگی رزمی به شدت ضعیف شده اند. کارشناسان نظامی معتقدند عراق در جنگ زمینی و هوایی به آسانی بر ایران غلبه خواهد کرد، ولی در دریا این اطمینان را ندارد. درصورت تلاش ایران برای دخالت در صدور نفت عراق [درصورت بروز یک جنگ تمام عیار] اوضاع برای جهان غرب نگران کننده تر خواهد شد. همچنین شوروی نیز با دقتی بیشتر، به دلیل اهمیت استراتژیک و نیز امکاناتی که در دهانه شط العرب و فاو دایر کرده است، مراقب اوضاع هر دو کشور خواهد بود. صدام درصورت جنگ با ایران با خطرات کاهش صدور نفت روبه رو خواهد بود. ازطرفی، خط لوله نفتی عراق در سوریه هرلحظه ممکن است بسته شود. احتمالاً در آینده، جنگ بر کنفرانس های اوپک و جنبش عدم تعهد که در بغداد برپا خواهد شد و نیز نقش صدام به عنوان میزبان، تأثیر بسزایی خواهد گذاشت. ... وضعیت اقلیت عرب در استان خوزستان ایران نقش عمده ای را دررابطه با آینده مناقشات ایران ایفا خواهد کرد. از زمان وقوع انقلاب ایران، عراق همواره به اعراب ایران آموزش های ایدئولوژیکی و خرابکاری داده است. عراق سعی کرده تا آگاهی سیاسی اعراب خوزستان را افزایش دهد. اعراب جدایی طلبِ آموزش دیده در عراق مسئول انفجار خطوط لوله نفت از فوریه سال گذشته هستند. هرچند این اقدام آنها تأثیر چندانی در تولید نفت خام یا
[١] پژوهشگاه علوم و معارف دفاع مقدس، جنگ ایران و عراق از نگاه مطبوعات جهان، ص٣١٠، روزنامه الشرق الاوسط (انگلستان) بغداد، ١٩/٩/١٩٨٠ (٢٨/٦/١٣٥٩)، ترجمه مهتاب فضلی.