روزشمار جنگ ایران و عراق - مرکز اسناد و تحقیقات سپاه - الصفحة ٩٠٧ - روزشمار جنگ پنجشنبه ٢٠ شهریور ١٣٥٩ ١ ذی القعده ١٤٠٠ ١١ سپتامبر ١٩٨٠
دشمن است و گروهان رزمی مستقر در مهران نیز از مبادی مربوط، تقاضای اعزام ٥ دستگاه تانک و ٥ قبضه تفنگ١٠٦ م.م و آتشبار ضدهوایی را نموده که پس از ٤٨ ساعت هنوز نرسیده است.»[١]-[٢] سرانجام، این یورش در ساعت ٨:٤٥ دقیقه بامداد، با آتشباری شدیدتر عراق روی پاسگاه های مرزی گروهان مهران آغاز شد که با پاسخ آتشباری ایران مواجه گردید.[٣]
در ساعت ١٠ صبح، گروهان صالح آباد اعلام کرد که ارتش عراق با یک تغییر موضع اساسی، نقل وانتقالات زیادی در مقابل پاسگاه انجیرة ایران انجام داده و قصد حمله به پاسگاه را دارد. گروهان مذکور تقاضای ٥ فروند هواپیما و تانک جهت پشتیبانی و دفاع از این منطقه کرده است.[٤]در همین خصوص، گزارش بعدی حاکی است نیروهای عراقی به دو کیلومتری پاسگاه انجیره رسیده و قصد حمله دارد و مقابله با آنها غیرممکن است.[٥]
هنگ ژاندارمری ایلام نیز اعلام کرد: «پاسگاه نی خزر از داخل و خارج به وسیله هواپیماهای دشمن کوبیده می شود و دشمن در خارج پاسگاه های شوروشیرین، هلاله و انجیره درحال پیشروی است و هیچ گونه قوای تانک خودی در منطقه وجود ندارد و چنانچه پشتیبانی زمینی و هوایی نرسد، سقوط پاسگاه های مرزی گروهان صالح آباد حتمی خواهد بود.»[٦] ضمناً در درگیری پاسگاه نی خزر با بالگردهای عراقی، یک بالگرد آنها توسط تیربار نیروهای خودی هدف قرار گرفت و سقوط کرد. در اطراف همین پاسگاه، ٥ دستگاه تانک عراقی نیز منهدم شدند.[٧] در این درگیری، ١٠ فروند بالگرد عراقی شرکت داشتند که خبر تکمیلی حاکی است که ٢ فروند از آنها با آتش کالیبر٥٠ نیروی خودی منهدم شدند. یک اتومبیل لندرور خودی نیز که حامل مهمات بود، به وسیلة موشک عراق منهدم شد و بالاخره، پاسگاه نی خزر به تصرف نیروهای عراقی درآمد و «نیروهای عراقی درحال پیشروی به سوی پاسگاه هلاله هستند. ضمناً تانک های ارتش عراق تا چشمه آقازیبای ایران پیشروی نموده اند. طبق این گزارش، برای چندمین بار است که هنگ ایلام تقاضای نیروی هوایی و زمینی می نماید، ولی تاکنون اقدامی به عمل نیامده است و گروهان رزمی ارتش مستقر [در این منطقه]، در پاسخ درخواست کمک گروهان صالح آباد، اعلام نموده که چون دشمن و تعداد تانک های آنها چندین برابر و فوق العاده زیاد است، از این بیشتر نمی تواند مقاومت کند.»[٨]
[١] پیام امروز بروجردی از "مرکز فرماندهی غرب" به "مرکز فرماندهی سپاه" و نقل اظهارات فرمانده سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ایلام دربارة وضعیت مرزی منطقه و عدم همکاری کامل و به موقع ارتش، گویای وضعیت وخیم دفاعی در این منطقه است. متن کامل پیام چنین است: «بنا به اظهار فرمانده سپاه ایلام، وضع مهران درحال حاضر خوب نیست و درگیری ادامه دارد. ارتش به هیچ وجه همکاری لازم را نمی کند. طبق اطلاع رسیده، عراق نیروی زیادی را در مرز مهران و دهلران متمرکز نموده و قصد حمله و تجاوز به خاک ایران را دارد. و دیروز از صبح تا شب، عراق با توپ و خمسه خمسه اکثر شهرهای ایلام را ازجمله مهران و بهرام آباد را کوبیده، ولی ارتش اصلاً جوابی نداده و ضمناً ستون نظامی خیلی بزرگی که مجهز به ٨٠٠ الی ٩٠٠ تانک و زره پوش و نفربر است که ما خود مشاهده کرده ایم، ازطرف استان پود به طرف مرز مهران و دهلران در حرکت است و طبق اطلاعات واصله، عراق خودش این قدر نیرو ندارد و اینها احتمالاً از اردن یا عربستان و یا مصر و یا از امریکا آورده شده اند. ... [امضاء] ف- بروجردی»
[٢] سند شماره ٢٨٣٢٩٥ مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ناحیه ژاندارمری کرمانشاه به فرمانده منطقه عملیاتی غرب، ٢٠/٦/١٣٥٩.
[٣] سند شماره ٢٨٣٠٠٨ مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ناحیه ژاندارمری کرمانشاه به فرماندهی منطقه عملیات غرب، ٢٠/٦/١٣٥٩؛ و - سند شماره ٢٨٣١٧٩ مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از هنگ ژاندارمری ایلام به تهران (دایره عملیات - رکن سوم)، ٢٠/٦/١٣٥٩.
[٤] سند شماره ٢٧٦٧٧١ مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از مرزبانی مهران به ناحیه کرمانشاه (رکن٣)، ٢٠/٦/١٣٥٩.
[٥] سند شماره ٣٤٤١٠ مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ژاجا (رکن٣ - عملیات) به دفتر ریاست جمهوری و وزارت کشور، ٢٠/٦/١٣٥٩، ساعت ١٠:١٥ دقیقه، برابر گزارش ناحیه ژاندارمری کرمانشاه مستند به اعلام هنگ ژاندارمری ایلام.
[٦] سند شماره ٢٨٣٢٩٩ مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از هنگ ژاندارمری ایلام به تهران - ف - ژاجا (رکن سوم - دایره عملیات)، ٢٠/٦/١٣٥٩.
[٧] سند شماره ٤٢٩٠٦ مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سپاه (مرکز فرماندهی) به سماجا٣ (مرکز فرماندهی)، برابر خبر واصله از سپاه غرب، ساعت ١٧:٤٠.
[٨] سند شماره ٢٨٣١٥٦ مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از هنگ ایلام به تهران - فرماندهی ژاجا (رکن٣ - دایره عملیات)، ٢٠/٦/١٣٥٩.