روزشمار جنگ ایران و عراق - مرکز اسناد و تحقیقات سپاه - الصفحة ٩٨٠ - روزشمار جنگ یکشنبه ٢٣ شهریور ١٣٥٩ ٤ ذی القعده ١٤٠٠ ١٤ سپتامبر ١٩٨٠
١
در درگیری های کنونی، مقایسه دو نیروی زمینی و هوایی ایران و عراق با یکدیگر قابل تأمل است.
به گزارش خبرنگار کیهان و به گفته یک منبع مطلع نظامی، ارتش ایران ازلحاظ نیروی هوایی بر ارتش بعث تفوق کامل دارد، اما ازلحاظ نیروهای زمینی، ارتش بعث و پشتیبانی تجهیزات آنها از نیروهای ما بهتر است. این منبع همچنین گفته است: بیشترین مشکل ما تجمع و تمرکز واحدهای ما در جنگ داخلی کردستان است و دشمن با تحریک عوامل داخلی در منطقه کردستان و کشانیدن مقدار زیادی از نیروهای ایران در این قسمت، ما را در دو جبهه وسیع درگیر کرده است.» در همین گزارش، درمورد ادعاهای ارضی دولت عراق که مدعی است "پیشروی نیروهای بعثی و تصاحب چند پاسگاه تخلیه شده مرزی ایران در منطقه خان لیلی، انجام عملیاتی در خاک خود بوده است"، خبرنگار کیهان به نقل از یک مقام مطلع مرزی، که نامش در گزارش نیامده، می نویسد: «در معاهده ١٩٧٥ که بین شاه معدوم و صدام حسین در الجزیره با وساطت هواری بومدین، رئیس جمهور فقید الجزایر، به امضا رسیده بود، شاه موافقت کرد که در نوار مرزی ایران و عراق میله گذاری جدید مرزی شود و قسمتی از خاک ایران به عراق داده شود، اما به دنبال پیروزی انقلاب ایران، این معاهده کان لم یکن و غیرقابل قبول تلقی شد و به همین جهت یکی از انگیزه های درگیری های مرزی ایران و عراق و نفوذ عراق در خاک ما همین موضوع بوده است.»[١]
٢
درپی شدت یافتن درگیری ها در نوار مرزی خرمشهر و پاسگاه های تابع آن که از دیروز میان قوای نظامی ایران و عراق به اوج خود رسید، امروز نیز از ساعت ٥:٤٥ دقیقه بامداد، نیروهای عراقی با دو فروند ناوچه ازطریق شط العرب و نیز با قوای زمینی خود پاسگاه خیّن ایران و اطراف آن را مورد حمله قرار دادند که با مقاومت شدید مأموران خودی و ناوچه های نیروی دریایی ایران مواجه شدند. این درگیری ها در ساعت ١٠ صبح، به درگیری پراکنده در منطقه خین و مؤمنی تبدیل و یک ساعت بعد از آن به خاموشی گرایید. این درگیری موجب اعتراض شدید مرزبانی خرمشهر به مرزبان مقابل شد.[٢] دراین خصوص، گزارش فرمانداری خرمشهر حاکی است: «... برق تمام نوار مرز قطع گردیده و دهکده ولی عصر آتش گرفته که به وسیله مأمورین آتش نشانی اطفاء حریق گردید. ...»[٣] همچنین، «یک مقام آگاه در فرمانداری خرمشهر اطلاع داد که در این درگیری که به مدت ٣ ساعت به طول انجامید، ٤ نفر از مزدوران بعث به هلاکت رسیدند. وی افزود که هم اکنون (ساعت ٦ بعدازظهر) نوار مرزی آرام است و تنها تک تیراندازی هایی صورت
[١] روزنامه کیهان، ٢٣/٦/١٣٥٩، ص٢، خبرنگار کیهان از قصرشیرین.
[٢] سند شماره ٣٤٤٤١ مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ژاجا (رکن٣ - عملیات) به دفتر ریاست جمهوری، ٢٣/٦/١٣٥٩، به نقل از هنگ ژاندارمری خوزستان، ساعت ١١:٣٠ دقیقه؛ و - سند شماره ٢١٤٢٠ مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش استانداری خوزستان، شماره سریال ٨، ص٢، ٢٣/٦/١٣٥٩، گزارش هنگ ژاندارمری خوزستان؛ و - سند شماره ٤٠٧ مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش استانداری خوزستان، شماره سریال ٩، ص٥، ٢٣/٦/١٣٥٩، از ستاد لشکر٩٢ زرهی (رکن٢).
[٣] سند شماره ٤٣٩٢٩ مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش استانداری خوزستان، ٢٤/٦/١٣٥٩، ص١٨، از فرمانداری خرمشهر، ٢٣/٦/١٣٥٩.