و خارج جناح بندی حکومتی - و نیز درگیری های غرب کشور، به خصوص تمهیدات حمایتی عراق از گروه های معارض در مناطق کردنشین برای ایجاد امنیت خاطر این کشور از این محور مهم بعد از آغاز تهاجم علیه ایران، از مهم ترین مباحثی است که به آن پرداخته شده است.

به طورکلی، در دوره زمانی کتاب حاضر، نظام جمهوری اسلامی همچون ماه های قبل همچنان در وضعیتی دوگانه قرار داشت. جمهوری اسلامی ازسویی با اتکا به مشروعیت سیاسی بالای حاصل از پتانسیل مردمی انقلاب، در آخرین مراحل بنای نهادهای قانونی مثل تعیین صلاحیت نمایندگان مجلس شورای اسلامی، انتخاب نخست وزیر و تعیین کابینه جدید هیئت دولت بود. ازاین رو در بحث صف بندی جناح های داخل نظام یکی از سخت ترین و پرمناقشه ترین دوران های خود را می گذراند. تا این زمان؛ یعنی درطول ٢٠ ماه گذشته، براساس همین پتانسیل انقلابی و مردمی، نهادهای قانونی نظام تأسیس یا پایه ریزی شده بود؛ همه پرسی قانون اساسی و انتخابات ریاست جمهوری برگزار شده و اولین رئیس جمهوری اسلامی ایران مشخص گردیده بود؛ انتخابات مجلس شورای ملی که در تابستان همین سال نامش به مجلس شورای اسلامی تغییر یافت، انجام گرفته و در روزهای مرداد و شهریور مراحل تعیین صلاحیت نمایندگان منتخب مردم در پیش بود. بااین همه، نظام جدید همچنان درحال طی مرحله گذار بود و هنوز به مرحله استقرار قطعی و ثبات طبیعی و قانونی خویش نرسیده و تا آن مرحله، چند گام بیشتر نمانده بود.

در بحث مطالبات گروه های سیاسی داخل و بیرون از نظام، گرچه نظام نوپا به طور رسمی و حقوقی تأسیس شده بود، هنوز پتانسیل ناشی از وضعیت انقلابی نیرومند بود و جریان های سیاسی و اجتماعی اعم از مخالفان و موافقان نظام جدید، با نوع رفتار انقلابی فعالیت می کردند و در یک چرخه منظم قانونی و عقلانی قرار نگرفته بودند؛ هرچند این روند درحال به ثمرنشستن بود. گرچه تشکل ها و گروه هایِ داخلیِ صرفاً سیاسی، به قانون و نظام جدید تمکین کرده و تقریباً خلع سلاح شده بودند، هنوز برخی ساختمان ها و امکانات دولتی در دست این گروه ها قرار داشت. در این اوضاع و احوال، مطالبات سیاسی نیرومندی وجود داشت که نظام، قادر یا مجاز به جذب و پاسخ مساعد به آنها نبود، بنابراین، مطالبات مزبور بلاتکلیف می ماند و عرصه سیاسی را دستخوش بحران می کرد.

بااینکه نهادهای قانونی یکی پس از دیگری شکل گرفته یا درحال شکل گیری نهایی بودند، بحران مشارکت، همچنان هم در جناح بندی حکومتی و صف بندی نخبگان جدید و هم در صف بندی جریان های عرصه سیاسی کشور، سیری روزافزون و رو به تهدید بیشتر و شدیدتر داشت. مطالبات قومی به خصوص در مناطق کردنشین که توسط گروه های غیرمذهبی و چپ گرای مسلح قالب براندازی و تجزیه طلبانه یافته بود، همچنان و در ادامه ماه های قبل، نظام را با بحران جدی مواجه کرده بود و پایان این دوره؛ یعنی آغاز جنگ ازسوی عراق، نقطه اوج