روزشمار جنگ ایران و عراق - مرکز اسناد و تحقیقات سپاه - الصفحة ١١٧٥ - روزشمار جنگ یکشنبه ٣٠ شهریور ١٣٥٩ ١١ ذی القعده ١٤٠٠ ٢١ سپتامبر ١٩٨٠
ارتباطی پایگاه دریایی با یگان های شناور در دریا قطع شده و پایگاه دریایی بوشهر کنترل یگان ها را به عهده گرفته است.[١] درحدود ساعت ١٢:٣٠ دقیقه تا ١٣ امروز، براثر آتش توپخانه دشمن، یک ناوچه نیروی دریایی خودی در روبه روی جزیره مینو غرق شد و ٣ نفر زخمی و ٢ نفر نیز مفقود الاثر شدند.[٢] این درگیری تا ساعت ١٢:٣٠ دقیقه، همچنان ادامه داشته است.[٣] در همین خصوص، عراق مدعی شد: یک قایق ایرانی که قصد انتقال مجروحان از ناوچه٦٥ واقع در جزیره مینو را داشت، مورد اصابت گلوله توپخانه ارتش عراق قرار گرفت و غرق شد.[٤]دراین حال، عراق امروز در منطقه مقابل جزیره مینو بازهم دست به جابه جایی و تقویت نیروهایش زد.[٥]
از طرف دیگر، آتشباری عراق درحدود ساعت ١٣ امروز، به فرودگاه و باند پرواز و هواپیماهایی که در درون آشیانه های خود بودند نیز کشیده شد و ستاد مشترک ارتش به نیروهای تحت امر خود دستور اکید داد که هواپیماهای موجود در فرودگاه آبادان تخلیه و فعلاً از پروازها به علت درگیری خودداری شود.[٦]
اما عراق در حملات خود فقط به یگان های زمینی و شناورهای نیروی دریایی ارتش ایران اکتفا نکرد بلکه «در ساعت ١٥:٣٠ دقیقه امروز، یک کشتی راهنما به نام "آزادی" را که متعلق به سازمان بنادر و کشتیرانی بندر امام بود و از خورموسی به طرف دریا درحال حرکت بود را با هواپیما یا مین دریایی مورد هدف قرار داد که درنتیجه کشتی مزبور از سمت چپ آسیب دید و ٣ نفر از سرنشینان آن زخمی شدند که به بیمارستان مصدق ماهشهر انتقال یافتند.»[٧]گزارش مجدد گروهان خسروآباد نیز حاکی است که «از ساعت ١٦ امروز، نیروهای عراقی اطراف اروندکنار و پاسگاه علی شیر را زیر آتش سلاح های سنگین قرار دادند و گروهان خسروآباد تقاضای پشتیبانی با سلاح های سنگین را نموده است.»[٨] در این درگیری، چند قایق جنگی ایران صدمه دید و دو قایق نیز منهدم گردید.[٩]نیروهای ژاندارمری نیز با کمک نیروهای مردمی و کمیته ها و پشتیبانی آتش سنگین ارتش و دو فروند ناوچه گارد ساحلی خسروآباد، پاسگاه قشله و اسکله گارد ساحلی عراق و انبار مهمات آنها در منطقه را منهدم کرده، به آتش کشیدند. آتشباری عراق نیز به چند باب منزل مسکونی در اطراف پاسگاه علی شیر خسارت وارد کرد و یک پسربچه ١٠ ساله مجروح شد.[١٠]
اما بعدازظهر امروز، حملات آتشباری عراق بر روی پاسگاه مؤمنی ایران در مرز خرمشهر مجدداً شروع شد که با آتش متقابل نیروهای مستقر در پاسگاه، برج دیدبانی عراقی ها در جلو پاسگاهِ خیّن منهدم شد و شیشه های پاسگاه مؤمنی نیز شکست. پاسگاه مؤمنی نیز تقاضای کمک کرده است.[١١]
گزارش فرمانده گارد ساحلی آبادان همچنین حاکی است: براثر درگیری هایی که بعدازظهر امروز، در دهانه فاو خلیج فارس صورت گرفت، ٢ ناوچه عراقی و یک انبار مهمات به آتش کشیده شد و آتش سوزی تا پاسی از شب همچنان ادامه داشته است.[١٢] یکی از دو ناوچه مزبور، ناوچه جنگی شماره ٤ عراق به نام ضرغام بوده که به وسیله جنگنده های نیروی هوایی منهدم شده است.[١٣] در ساعت ١٧:٥٠ دقیقه امروز، توپخانه ایران مواضع عراقی ها را در بندر
[١] سند شماره ٧١٣٧٣ مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سماجا٣ (مرکز فرماندهی) به نزاجا، ٣٠/٦/١٣٥٩، برابر اطلاع تلفنی از منطقه سوم دریایی خرمشهر.
[٢] سند شماره ٣٤٦٠٩٠ مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از شهربانی استان خوزستان به استانداری خوزستان، ٣٠/٦/١٣٥٩، برابر اعلام شهربانی آبادان؛ و - سند شماره ٤٨٦ مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش استانداری خوزستان، ٣٠/٦/١٣٥٩، ص٤، از شهربانی استان خوزستان، ٣٠/٦/١٣٥٩، برابر اعلام شهربانی آبادان.
[٣] سند شماره ٤٨٩ مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سماجا٢ (م١٣٢) به نزاجا، ٣٠/٦/١٣٥٩، برابر شنود از یگان های عراقی با ارزیابی.
[٤] سند شماره ٧١٣٧٨ مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سماجا٢ (م١٣٢) به نزاجا، ٣٠/٦/١٣٥٩، برابر شنود از یگان های عراقی.
[٥] سند شماره ٣٤٦٠٨٤ مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از لشکر٩٢ زرهی خوزستان (رکن٢) به ت ف نزاجا، آگهی به: فرماندهی عملیات جنوب - تی١ - گد٢٢١ سوار زرهی، ٣٠/٦/١٣٥٩.
[٦] سند شماره ٧١٣٧٦ مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سماجا٣ (مرکز فرماندهی) به نزاجا، ٣٠/٦/١٣٥٩، ساعت ١٣:١٠ دقیقه، برابر اعلام نداجا.
[٧] سند شماره ٣٥٤٣٢٥ مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از واحد هماهنگی نیروهای انتظامی ماهشهر به ستاد هماهنگی نیروهای انتظامی استان خوزستان، ٣١/٦/١٣٥٩.
[٨] سند شماره ٢٩٠٨٥٥ مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ٠٧ (رکن٣) به ف - ژاجا (رکن٣ - مرکز فرماندهی)، ٣٠/٦/١٣٥٩، برابر گزارش هنگ ژاندارمری آبادان مستند به گزارش گروهان خسروآباد.
[٩] سند شماره ٤٩٣ مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سماجا٢ (م١٣٢) به نزاجا، ٣٠/٦/١٣٥٩، برابر شنود از یگان های عراقی.
[١٠] سند شماره ٠٧٢٩٠٨٦٢ مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از رکن٣ به ف ژاجا (رکن٣ - مرکز فرماندهی)، ٣٠/٦/١٣٥٩، برابر اعلام هنگ آبادان.
[١١] سند شماره ٤٨٣ مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ژاجا (رکن٣ - مرکز فرماندهی) به دفتر ریاست جمهوری، ٣٠/٦/١٣٥٩، برابر گزارش ناحیه ژاندارمری خوزستان مستند به هنگ ژاندارمری آبادان؛ و - سند شماره ٦٥١٢٢ مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ژاجا (رکن٣ - مرکز فرماندهی) به دفتر ریاست جمهوری، ٣٠/٦/١٣٥٩، بنا به گزارش ناحیه ژاندارمری خوزستان مستند به اعلام هنگ ژاندارمری آبادان.
[١٢] خبرگزاری پارس، نشریه گزارش های ویژه، شماره ١٨٧، تاریخ ٣١/٦/١٣٥٩، ص١٠، اهواز - خبرگزاری پارس، ٣٠/٦/١٣٥٩، در گفت وگو با فرمانده گارد ساحلی آبادان.
[١٣] سند شماره ٤٩٣ مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین.