روزشمار جنگ ایران و عراق - مرکز اسناد و تحقیقات سپاه - الصفحة ١١٧٤ - روزشمار جنگ یکشنبه ٣٠ شهریور ١٣٥٩ ١١ ذی القعده ١٤٠٠ ٢١ سپتامبر ١٩٨٠
کرده بودند. در این درگیری که با پاسخ شدید نیروی دریایی خرمشهر مواجه شد، پاسگاه روبه روی بندر خرمشهر و برج دیدبانی عراق واقع در دهانه اروند منهدم گردید. این درگیری که تا ساعت ١٤:٥٢ دقیقه امروز، همچنان ادامه یافت، خسارت جانی نداشت،[١] اما براثر اصابت گلوله دشمن، یک ناوچه نیروی دریایی خودی روبه روی پاسگاه بغلانیه غرق شد.[٢] امروز همچنین در آتشباری عراق بر روی ساختمان اداره بنادر و کشتیرانی و ترمینال خرمشهر، ٥ نفر زخمی و یک نفر شهید شد.[٣]
«در ٥ کیلومتری جاده خسروآباد، یک فروند هلیکوپتر خودی دراثر اصابت گلوله ضدهوایی دشمن سقوط کرد و سرنشینان آن مصدوم و مقتول شدند.»[٤] همین گزارش حاکی است: «ازسوی دشمن، تیراندازی های پراکنده ای به سوی گاراژ مرکزی جنب پالایشگاه آبادان شروع شده و تاکنون خسارات و تلفات مشخص نشده است.»[٥]
در ساعت ١١ صبح امروز، نیروهای شنود ارتش اعلام کردند که عراق قصد دارد در ساعات آتی امروز با توپخانه نیروهای مستقر در نوار مرزی جنوب را مورد حمله قرار دهد. بنا به این گزارش در همین ساعت، درگیری بین پایگاه دریایی خرمشهر و نیروهای عراقی همچنان ادامه دارد و خساراتی به پایگاه وارد آمده است.[٦] در ساعت ١١:٤٥ دقیقه، درگیری های شدید میان قوای دو طرف در نوار مرزی پاسگاه های خیّن، مؤمنی تا اطراف آبادان همچنان ادامه داشته است و دو ناوچه عراقی روبه روی پایگاه دریایی خرمشهر در نزدیکی جزیره بئرعلی (قیس علی) از دور تیراندازی می کنند. یک ناوچه عراقی نیز روبه روی پایگاه خین و یک ناوچه در جزیره فیصله (فیله) لنگر انداخته و افراد آنها در نخلستان ها موضع گرفته اند.[٧] این ناوچه عراقی براثر آتش متقابل نیروهای خودی آتش گرفته و قسمتی از آن منفجر شد.[٨] حملات آتشباری نیروهای عراقی از آن سوی اروند بر روی پایگاه دریایی خرمشهر، خسروآباد، ترمینال خرمشهر و اسکله های ١١ و ١٢ آبادان چنان شدید شده بود که در ساعت ١١:٤٥ دقیقه، ستاد مشترک ارتش به کلیه یگان های آتشباری نیروی زمینی (یک آتشبار١٣٠ و یک آتشبار١٠٥) دستور داد که یگان های عراقی را با آتشباری شدید خود، درهم بکوبند و در این آتشباری ترجیحاً از توپخانه ١٠٥ میلی متری استفاده کنند.[٩]این درحالی است که براثر آتشباری سنگین عراق بر روی منطقه سوم دریایی خرمشهر، کلیه سیستم های
[١] سند شماره ٧١٣٨٢ مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرمانده سپاه خرمشهر به فرمانده سپاه، ٣٠/٦/١٣٥٩.
[٢] سند شماره ٥٠٤ مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش استانداری خوزستان، ٣١/٦/١٣٥٩، شماره سریال ١٨، ص١، از شهربانی به استانداری خوزستان، ٣٠/٦/١٣٥٩، برابر اعلام شهربانی خرمشهر؛ و - سند شماره ٢٩٠٨٥٤ مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ٠٧ (رکن٣ به فرمانده لشکر٩٢ زرهی اهواز (رکن٣)، ٣٠/٦/١٣٥٩، برابر اعلام هنگ آبادان.
[٣] سند شماره ٢٩٧٧٧٥ مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از لشکر٩٢ زرهی (رکن٣) به ت - ف (نزاجا - مدیریت عملیات)، ٣٠/٦/١٣٥٩.
[٤] نگارنده خود در محل حضور داشته است. با شروع درگیری بین ژاندارمری خسروآباد و نیروهای عراقیِ آن سوی اروندرود، فرمانده پاسگاه خسروآباد از سپاه آبادان تقاضای کمک کرد و نگارنده و تعدادی از نیروهای سپاه برای مقابله با دشمن به سوی خسروآباد به راه افتادیم که در محل مربوط شاهد سقوط بالگرد شدیم. بالگرد مزبور که ازنوع توفورتین (٢١٤) ارتش بود ظاهراً برای انتقال زخمی های درگیری مزبور به محل آمده بود، که به علت نقص فنی (و نه اصابت گلوله دشمن)، کنترل خود را از دست داد و در مقابل دیدگان ما به دکل برق فشارقوی اصابت و سقوط کرد. هر دو خلبان و یک سرنشین دیگر آن نیز به شهادت رسیدند. (سند شماره ١٥٥٩ /گ مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش عملیات، نعمت الله سلیمانی خواه) همچنین علت سقوط و نحوه شهادت سرنشینان بالگرد مزبور در گزارش بعدی شهربانی آبادان (سند شماره ٢٩٢٦٣٧ مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از شهربانی استان خوزستان به استانداری خوزستان، ٣٠/٦/١٣٥٩، برابر اعلام شهربانی آبادان) نیز آمده است.
[٥] سند شماره ٢٩٢٥٥٧ مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از شهربانی استان خوزستان به استانداری محترم استان خوزستان، ٣٠/٦/١٣٥٩، ساعت ١١:١٥، برابر اعلام شهربانی آبادان.
[٦] سند شماره ٧١٣٧٢ مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سماجا٢ (م١٣٢) به نزاجا، ٣٠/٦/١٣٥٩، برابر شنود رکن٢ ارتش از یگان های عراقی.
[٧] سند شماره ٧١٣٨١ مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سماجا٢ (م١٣٢) به نزاجا، برابر اعلام شنود از یگان های عراقی.
[٨] سند شماره ٢٩٧٧٧٥ مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین.
[٩] سند شماره ٧١٣٨٣ مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سماجا٣ (مرکز فرماندهی) به نزاجا، ٣٠/٦/١٣٥٩.