روزشمار جنگ ایران و عراق - مرکز اسناد و تحقیقات سپاه - الصفحة ١١٤٤ - روزشمار جنگ شنبه ٢٩ شهریور ١٣٥٩ ١٠ ذی القعده ١٤٠٠ ٢٠ سپتامبر ١٩٨٠
شب گذشته تنها ٩ فروند موتورلنج حامل کالا وارد بندر آبادان شده و در اسکله ها پهلو گرفته اند.» بنا به این گزارش، «مقامات بنادر و کشتیرانی خرمشهر نیز اظهار کردند که تا ساعت ١٣ امروز، هیچ گونه کشتی تجارتی وارد بندر خرمشهر نشده لیکن ٣ کشتی لایروبی متعلق به سازمان بنادر و کشتیرانی با پایلوت و پرچم ایرانی ازطرف بنادر و کشتیرانی خرمشهر به طرف دهانة شط العرب حرکت کردند. این مقام آگاه همچنین افزود: ازسوی وزارت امور خارجه و مقامات انتظامی کشور دراین خصوص دستورالعمل خاصی صادر شده، ضمناً ازسوی فرماندار خرمشهر به اداره بنادر و کشتیرانی خرمشهر دستور داده شده که فردا کارکنان این بنادر سرِ کار خود حاضر شوند.»[١]
اما اوضاع اروندرود و دهانة آن به سمت خلیج فارس، باتوجه به تردد کشتی های مختلف وابسته به ایران، از اولین ساعات بامداد امروز تهدیدآمیز به نظر می رسید؛ چراکه براساس یک گزارش با ارزیابی "صحت دارد" منابع عراقی می دانند که «قرار است سه فروند کشتی تجارتی روسی، یوگسلاوی و ایرانی در ساعت ١٥ امروز با اسکورت ناوچه های نیروی دریایی از بندر خرمشهر جدا و به طرف دریا عزیمت نمایند.» بنا به این گزارش، «سربازان و پرسنل ارتش عراق با اسلحه و مهمات در مقابل نیروی دریایی مستقر شده اند که با چشم دیده می شوند.»[٢]
دراین حال، «در ساعت ١٨ امروز، مزدوران بعث عراق با سلاح های سنگین و شلیک آر.پی.جی٧ پاسگاه ترمینال نظامی بندر خرمشهر را به گلوله بستند.»[٣]و «درپی آن، قوای نظامی ایران با آتش سلاح های سنگین، دو ناوچة عراقی را در آب های عراق به آتش کشیدند. طی این درگیری ها که در سراسر نوار مرزی خرمشهر صورت گرفت، ١٥ تن از نظامیان ایران زخمی شدند که ٢ تن از آنان در بیمارستان های خرمشهر به درجة شهادت نائل آمدند.» بنا به این گزارش، «به دنبال درگیری های شدید امروز، قوای نظامی ایران کلیه مرزها را در منطقه جنوب و جنوب غربی ایران زیر کنترل شدید گرفت و شلمچة خرمشهر [از پل نو به طرف بالا][٤] خالی از سکنه شد. [همچنین] درپی درگیری های امروز گروه کثیری از مردم از روحانیون و مسئولان خواستند که به آنان اجازه داده شود به کمک قوای مستقر در مرزها بشتابند.»[٥]دراین حال، به دنبال غرق شدن دو ناوچة عراقی توسط قوای ایران، عراقی ها به سوی یک یدک کش ایرانی به نام "بابک" شلیک کردند که سرنشینان آن بلافاصله به آب زدند و همگی نجات یافتند، اما یدک کش بابک به آتش کشیده شد.[٦]
درگیری در منطقة مرزی خیّن در ساعت ١٢:٣٠ دقیقة امروز، با آتشباری عراق بر روی این ناحیه آغاز شد،[٧] که ازطریق هنگ ژاندارمری آبادان، نیروی کمکی به این منطقه اعزام
[١] خبرگزاری جمهوری اسلامی، نشریه گزارش های ویژه، شماره ١٨٦، تاریخ ٣٠/٦/١٣٥٩، ص٣، اهواز - خبرگزاری پارس، ٢٩/٦/١٣٥٩.
[٢] سند شماره ٥٠٧٣٠ مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سماجا٢ (م١٣٢) به نداجا، ٢٩/٦/١٣٥٩، براساس شنود از ارتش عراق.
[٣] سند شماره ٢٩٢٥٥٨ مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از شهربانی استان خوزستان به استانداری محترم خوزستان، ٣٠/٦/١٣٥٩، برابر اعلام شهربانی خرمشهر، ٢٩/٦/١٣٥٩؛ و - سند شماره ٣٤٤٩١ مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از شاجا به وزارت کشور، ٣٠/٦/١٣٥٩، برابر اعلام شهربانی خرمشهر، ٢٩/٦/١٣٥٩.
[٤] سند شماره ٤٠٩٣٢٦ مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش استانداری خوزستان، شماره ١٥، ٣٠/٦/١٣٥٩، ص٢، از ستاد عملیاتی جنوب، ٢٩/٦/١٣٥٩.
[٥] روزنامه کیهان، ٣١/٦/١٣٥٩، ص آخر، خبرنگار کیهان از آبادان.
[٦] سند شماره ٤٨٦ مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش استانداری خوزستان، ٣٠/٦/١٣٥٩، شماره سریال ١٦، صص٤و ٥، از گارد ساحلی، ٢٩/٦/١٣٥٩؛ و - روزنامه کیهان، ٣١/٦/١٣٥٩، ص آخر، خبرنگار کیهان از آبادان.
[٧] سند شماره ٥٠٧١٩ مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ژاندارمری جمهوری اسلامی (رکن٣ - مرکز فرماندهی) به دفتر ریاست جمهوری، ٢٩/٦/١٣٥٩، برابر گزارش ناحیه ژاندارمری خوزستان.