روزشمار جنگ ایران و عراق - مرکز اسناد و تحقیقات سپاه - الصفحة ١٠٩٠ - روزشمار جنگ پنجشنبه ٢٧ شهریور ١٣٥٩ ٨ ذی القعده ١٤٠٠ ١٨ سپتامبر ١٩٨٠
سه طرف پاسگاه بازرگان را زیر آتش شدید توپخانه قرار داده است و خودِ پاسگاه را به طورکلی منهدم و آثاری از آن باقی نمانده و طعمه حریق شده و درگیری تا این لحظه ادامه دارد و افراد پاسگاه با سلاح های سبک ازقبیل خمپاره قادر به سرکوبی توپخانه عراق نمی باشند و به طوری که افراد آن پاسگاه فرسوده گردیده و حتی در روز جاری اکیپی از مخابرات هنگ قصرشیرین جهت برقراری ارتباط و نصب بی سیم به پاسگاه فوق اعزام ولی دراثر شدت آتش توپخانه موفق نگردیده اند به بازرگان بروند و ارتباط برقرار نمایند و مراجعت می نمایند. درحال حاضر اطلاعی از پرسنل پاسگاه موصوف در دست نیست و چندین بار چه کتبی و چه شفاهی به ارتش مستقر در سومار اعلام گردیده که تعدادی تانک به نزدیکی پاسگاه اعزام، ولی هیچ گونه کمکی و پشتیبانی به عمل نیامده. با عرض مراتب فوق مقرر فرمایید تا پاسگاه بازرگان به تصرف نیروی دشمن در نیامده، چگونگی علت عدم پشتیبانی ارتش و وضع پاسگاه تلخاب ازطریق مقتضی بررسی گردد.»[١]
لازم به ذکر است که پاسگاه بازرگان که در بالای پاسگاه تلخاب قرار دارد، در ساعت ٥٠ دقیقه بامداد امروز، توسط نیروهای عراق از سه طرف با آتش توپخانه منهدم گردیده است.[٢]این درحالی است که فرمانده گروهان سومار همراه ٢٠ نفر از نیروهای خود برای بازپس گیری پاسگاه تلخاب پیاده عازم آن سمت شده و پشتیبانی زمینی برای گروهان مزبور مقدور نیست و تقاضای پشتیبانی با دو فروند بالگرد کرده اند.[٣] گزارش بعدی گروهان ژاندارمری سومار حاکی است: «ارتش بعث عراق در ساعت ١٩:٥٠ دقیقه امروز، آبادی های اطراف سومار را زیر آتش شدید قرار داده و هم زمان پاسگاه های میان تنگ، سانواپا، گیسکه و سلمان کشته درگیر و زیر آتش شدید قرار گرفته اند. ازطرفی پاسگاه های بازرگان و کانی شیخ گروهان مزبور مدام زیر آتش و [درحال] درگیری می باشند. درگیری درحال حاضر ادامه دارد و همه جانبه گردیده است و اکثر پاسگاه ها زیر آتش می باشند.» در پایان این گزارش بازهم برای گروهان سومار و پاسگاه های تابع آن، به خصوص پاسگاه بازرگان که درحال سقوط است، درخواست کمک و پشتیبانی فوری شده است.[٤]
از منطقه خسروی نیز خبر می رسد که این پاسگاه ازسمت نی کنه عراق شدیداً زیر آتش توپخانه قرار گرفته و تقاضای حمایت آتشباری دارد.[٥] و آخرین وضعیت منطقه عمومی قصرشیرین حاکی از درگیری پراکنده و آتشباری عراق از ساعت ١٢ شب تا صبح روز بعد بر روی مواضع ایران در مناطق تیله کوه، تنگ هوان و تنگ ترشابه و تنگاب نو است که با آتش متقابل نیروهای پاسدار و ارتشی مستقر در این مناطق، تلفاتی بر ارتش عراق وارد شد.[٦]
از سوی دیگر، گزارش های متعددی از تقویت نیروهای عراقی در این منطقه و پشتیبانی عراق و نیز دولت شوروی از ارتشیان فراری ایرانی در مناطق هم جوار مرزی حکایت دارد. دراین زمینه، یک گزارش با ارزیابی "صحت دارد" حاکی از آماده باش و تقویت نیروهای عراقی در پنجوین توسط تیپ١١٦ گارد مرزی است که در این منطقه استقرار یافته است.[٧] و بنا به یک گزارش مشابه دیگر: «اخیراً دولت شوروی تعدادی اسلحه مدرن سنگین که به ١٦٠ تیری معروف است به فراریان من جمله افسران و درجه داران فراری داده است و عده ای از فراریان مسلح به منطقه هوان و محمودقجر آمده اند.»[٨]
[١] سند شماره ٢٨٣٨١٧ مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ٠٥ (رکن٣ - مرکز عملیات) به فرماندهی عملیات مشترک غرب کشور، ٢٧/٦/١٣٥٩، برابر گزارش گروهان سومار.
[٢] سند شماره ٤١٩٤٥ مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سماجا٣ (مرکز فرماندهی) به نزاجا (معاونت عملیات اطلاعات)، ٢٧/٦/١٣٥٩؛ و - سند شماره ٢١٤٢٦ مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین.
[٣] سند شماره ٢٧٧٣٩٠ مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ناحیه ژاندارمری کرمانشاه (رکن٣) به فرماندهی منطقه عملیاتی غرب، ٢٧/٦/١٣٥٩، بنا به اعلام هنگ قصرشیرین.
[٤] سند شماره ٢٨٣٨٢٦ مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از هنگ قصرشیرین به تهران - ژاجا (رکن٣ - دایره عملیات)، ٢٧/٦/١٣٥٩.
[٥] سند شماره ٢٧٧٣٦٧ مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ستاد لشکر٨١ (رکن٣ - عملیات) به فرمانده تیپ٣ زرهی، ٢٧/٦/١٣٥٩.
[٦] روزنامه جمهوری اسلامی، ٢٩/٦/١٣٥٩، ص٤، خبرنگار جمهوری اسلامی از قصرشیرین.
[٧] سند شماره ٤١٩٣١ مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سماجا٢ (م١٣٢) به نزاجا، ٢٧/٦/١٣٥٩، به استناد شنود از مخابرات تیپ١١٦ گارد مرزی.
[٨] سند شماره ٤١٩٥٤ مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سماجا٢ (م١٣٢) به ژاجا، ٢٧/٦/١٣٥٩.