توضيح المباني في شرح مختصر المعاني - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٢٨٧ - معناى ديگر براى مجاز

تغيير كرده مجاز اطلاق مى‌كنند مانند فرموده حقتعالى:

جاء ربّك، و اسئل القرية .

و نيز نظير فرموده ديگر بارى‌تعالى: ليس كمثله شئ‌ .

در آيه اوّل تقدير: جاء امر ربّك‌ و در آيه دوّم‌ و اسئل اهل القريه‌ و در آيه سوّم‌ ليس كمثله شئ‌ ميباشد.

شارح گويد:

فصل در بيان معناى ديگرى كه لفظ مجاز بطور اشتراك يا تشابه بر آن اطلاق ميشود

طبق گفته مصنّف گاهى بر كلمه‌اى كه حكم اعرابش تغيير كرده يعنى از نوعى به نوعى ديگر مبدّل شده مجاز اطلاق مى‌كنند اعم از آن‌كه تغيير بواسطه حذف لفظ بوده يا زياد لفظ موجب آن شده باشد مثال مورد اوّل همچون فرموده حقتعالى:

جاء ربّك و اسئل القرية .

و مثال مورد دوّم نظير فرموده ديگر بارى‌تعالى:

ليس كمثله شئ‌ .

تقدير مثال اوّل: جاء امر ربّك‌ ( امر و فرمان پروردگارت آمد) بوده زيرا مجئ و آمدن در حق خالق متعال مستحيل است زيرا جسم نيست تا حركت داشته باشد.

و تقدير مثال دوّم: اسئل اهل القرية ( از اهل قريه سؤال نما) ميباشد چون قطع و يقين داريم مقصود در اينجا سؤال از اهل و سكنه قريه ميباشد.