توضيح المباني في شرح مختصر المعاني - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٢٨٤ - اعم بودن تشبيه از استعاره

آنها مرتبط باشد پس از آن در دنباله گفتار مصنّف يعنى [و الاستعارة التّخييليّة حسنها بحسب حسن المكنى عنها] مى‌گويد:

علّت و وجه آن همان بيانى استكه قبلا ايراد نموده و گفتيم:

استعاره تخييليّه تابع استعاره بالكنايه است و فى نفسه مشتمل بر تشبيه نيست بلكه اينقسم از استعاره [استعاره تخييليّه‌] حقيقت بوده و از اقسام مجاز محسوب نميشوند از اينرو حسنش تابع حسن متبوع يعنى استعاره بالكنايه مى‌باشد.

شرح فارسى:

توضيح‌

قوله: و بهذا ظهر فساد: مشاراليه [هذا] ما يكون فيه وجه الشبه مخفيا لا ينبغى فيه الاستعارة مى‌باشد.

قوله: اذ كلّ ما يتّأتى فيه الخ: مقصود از [ماء موصوله‌] محلّ ميباشد.

قوله: كما فى المثالين المذكورين: دو مثال عبارتند از:

رأيت اسدا و مقصود از آن انسان مى‌باشد و رأيت ابلا كه مراد از آن مردم است.

قوله: و من جملتها: يعنى و من جملة جهات حسن التّشبيه.

قوله: ينافى ذلك: مشاراليه [ذلك‌] كون وجه الشّبه بعيدا غير مبتذل ميباشد.

قوله: لانّها تشبيه مضمر: ضمير در [لانّها] به استعاره مكنى عنها راجع است.

قوله: لانّها لا تكون الّا تابعه للمكنى عنها: ضمير در [لانّها]