توضيح المباني في شرح مختصر المعاني - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٢٣٤ - تفسير استعاره تخييليه در كلام سكاكى

به يعنى اظفار كه امر محقّقى است بر مشبّه يعنى صورت وهميّه اطلاق شده‌

و امّا اين‌كه تخييليّه است بخاطر آنكه لفظ از معناى اصلى خود بمعناى متخيّل و متوهّمى كه در نفس الامر ثابت نيست منتقل شده.

قوله: لانّه قد اطلق: ضمير در [لانّه‌] به شاعر راجعست.

قوله: و القرينة: يعنى قرينه براينكه اظفار از معناى اصلى خود نقل داده شده است.

قوله: اضافتها الى المنيّة: ضمير در [اضافتها] به اظفار راجع است.

قوله: و التّخييليّة عنده: يعنى عند السّكاكى.

قوله: و لهذا: يعنى و لكون التّخييليّة توجد بدون الاستعارة بالكناية.

قوله: مثّل لها: يعنى مثال آورده براى تخييليّه بدون استعاره بالكنايه.

قوله: فصّرح بالتشبيه لتكون الاستعارة الخ: يعنى وقى در استعاره به تشبيه تصريح شد ديگر نميتوان آنرا استعاره خواند چه رسد باينكه استعاره بالكنايه باشد زيرا بناى استعاره بر تناسى تشبيه ميباشد در نتيجه بايد گفت:

استعاره تخييليّه از نظر سكّاكى بحسب محلّ و مورد اعم از استعاره بالكنايه مى‌باشد.

قوله: انّه بعيد جدا: ضمير در [انّه‌] به وجود استعاره تخييليّه بدون استعاره بالكنايه راجع ميباشد.

قوله: لا يوجد له مثال فى الكلام: يعنى فى الكلام البليغ.