توضيح المباني في شرح مختصر المعاني - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٣٣٠ - قسم سوم

كه بر تهديد مخاطب دلالت دارد و بخاطر ايذاء مخاطب نسبت به متكلّم، وى (متكلم) او را مورد وعيد و تهديد قرار داده و لازمه آن اين استكه تهديد به هركسى كه ايذاء از او صادر شده متوجّه ميباشد حال اگر عبارت مزبور را استعمال كرده و از آن تهديد مخاطب و غير او مراد باشد كلام مذكور كنايه است و اگر آنرا بكار برده و تنها تهديد غير مخاطب بسبب ايذاء مقصود باشد استعمال ياد شده مجاز است و مجوّز اين استعمال علاقه‌اى استكه بين مخاطب و غير مخاطب در اشتراك داشتن در ايذاه ميباشد اعم از آنكه اين اشتراك تحقيقى بوده و يا فرض و تقدير باشد.

البتّه مشروط باينكه قرينه‌اى كه بر عدم اراده مخاطب دلالت كند در بين باشد.

شرح فارسى:

توضيح‌

قوله: قد يكون مجازا: يعنى در موردى كه قرينه بر عدم اراده معناى حقيقى قائم باشد.

قوله: و لا بد فيهما: يعنى در هردو صورت و آن صورتى كه مخاطب و غير مخاطب جميعا مراد باشند و صورتى كه تنها غير مخاطب اراده شده است.

متن‌

فصل‌

اطبق البلغاء على ان المجاز و الكناية ابلغ من الحقيقية و التّصريح، لانّ الانتقال فيهما من الملزوم الى اللّازم فهو كدعوى الشئ ببيّنة.