توضيح المباني في شرح مختصر المعاني - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٢٨٢ - اعم بودن تشبيه از استعاره

باشد تشبيه نيز امكان دارد ولى عكس آن صحيح نيست زيرا ممكن است وجه شبه جلى و آشكار نبوده و نتيجتا استعاره الغاز شود چنانچه در دو مثال گذشته امر چنين مى‌باشد.

سؤال‌

اگر گفته شود:

قبلا گفته شد حسن استعاره به رعايت نمودن جهاتى است كه موجب حسن تشبيه مى‌شوند و از جمله اينها آنستكه وجه شبه بعيد و غير مبتذل بايد باشد بنابراين شرط جلى بودن وجه شبه در استعاره با اين معنا منافات دارد.

جواب‌

جلى و خفى بودن از امورى هستند كه قابل شدّت و ضعف بوده لذا واجب است وجه شبه جلى بطورى بوده كه مبتذل نباشد چنانچه لازم است وجه شبه غريب و خفى بنحوى بوده كه بحدّ الغاز و معمّا نرسد.

سپس شارح گويد:

ضمير مجرورى در [يتّصل به‌] به ما ذكرنا راجع است و مقصود از [ما ذكرنا] اينستكه:

تشبيه وقتى مخفى بود استعاره حسن نداشته و تشبيه متعيّن نيست و حاصل كلام آنكه:

بآنچه قبلا ذكر نموديم اينمطلب كه اكنون بيان مى‌كنم متّصل و مرتبط است و آن اينكه: