توضيح المباني في شرح مختصر المعاني - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٢٤٥ - اشكال ديگر مصنف بسكاكى

با مشبّه منافى و مغاير مى‌باشد بطوريكه تنافى و تنافر باعث مى‌شود لفظ دال بر آن امر لازم عبارت از امر متوهّمى بدانيم كه اثباتش براى مشبّه امكان دارد.

ولى در ترشيح از مشبّه بلفظ موضوع براى آن تعبير نكرده بلكه لفظ مشبّه‌به را استعمال مى‌كنند و با آن لازمى از لوازم آن مشبّه‌به را مقرون مى‌سازند از اينرو نيازى به اعتبار و لحاظ صورت وهميّه نيست زيرا تنافى و تنافرى در بين نمى‌باشد.

قوله: لم يحتجّ الى ذلك: مشاراليه [ذلك‌] جعله مجازا عن امر متوهّم الخ ميباشد.

قوله: كانّه هو هذا المعنى: ضمير در [كانّه‌] به مشبه‌به راجع بوده و مقصود از [هذا المعنى‌] معناى حقيقى ميباشد.

قوله: حتّى انّ المشبّه به الخ: كلمه [حتّى‌] در اينجا به معناى فاء تفريع ميباشد.

قوله: بخلاف ما اذا قلنا رأيت شجاعا الخ: استعاره در اينمثال استعاره بالكنايه است و ذكر يفترس استعاره تخييليّه ميباشد.

قوله: فانّا نحتاج الى ذلك: مشاراليه [ذلك‌] توهّم صورت وهميّه و اعتبار مجاز در افتراس ميباشد.

متن‌

و عنى بالمكنى عنها ان يكون المذكور هو المشبّه على انّ المراد بالمنيّة السّبع بادّعاء السّبعيّة لها بقرينة الاظفار اليها.

شرح عربى‌

( و عنى بالمكنى عنها) اى اراد السّكاكى بالاستعارة المكنى عنها ( ان يكون) الطرف‌ ( المذكور) من طرفى‌