توضيح المباني في شرح مختصر المعاني - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٢٣٦ - انتقاد مصنف به تفسير استعاره تخييليه در كلام سكاكى

ترجمه‌

انتقاد مصنف به تفسير استعاره تخييليه در كلام سكاكى‌

مصنّف گويد:

در تفسيرى كه سكّاكى براى استعاره تخييليّه نموده تعسّف بوده مضافا باينكه اين تفسير با تفسيرى كه ديگران براى آن نموده گفته‌اند:

استعاره تخييليّه عبارتست از جعل الشّئ للشّئ.

مغاير ميباشد.

شارح گويد:

در تفسيرى كه سكّاكى براى استعاره تخييليّه نمود تعسّف ميباشد.

و معناى تعسّف اخذ بر غير طريق ميباشد.

امّا وجه تعسّف در تفسير سكّاكى: جهتش آنستكه در آن كثرت اعتباراتى است كه هيچ دليلى بر آنها دلالت نكرده و حاجت و نيازى هم بآنها نيست.

بعضى ديگر در وجه تعسّف گفته‌اند:

وجه تعسّف در تفسير سكّاكى اينستكه اگر امر طبق گمان سكّاكى مى‌بود لازم بود كه اين استعاره را توهّميه گويند نه تخييليّه.

شارح گويد:

وجهى كه ذكر شد در نهايت ضعف و غايت سقوط است زيرا در تسميه ادنى مناسبت كافى است و تناسب بين جميع جهات لازم نمى‌باشد.

علاوه بر اين ميگوئيم: