توضيح المباني في شرح مختصر المعاني - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٦١ - استعاره و برخى از اقسام آن

فى الامثلة المذكورة ليس بمجاز لكونه مستعملا فيما وضع له* و فيه بحث لانا لا نسلم انه مستعمل فيما وضع له بل فى معنى الشجاع فيكون مجازا او استعارة كما فى رأيت اسدا يرمى بقرينة حمله على زيد* و لا دليل لهم على انّ هذا على حذف اداة التشبيه و ان التقدير زيد كالاسد* و استدلالهم على ذلك بانه قد اوقع الاسد على زيد و معلوم ان الانسان لا يكون اسدا فوجب المصير الى التشبيه بحذف اداته قصدا الى المبالغة فاسد لان المصير الى ذلك انما يجب اذا كان اسدا مستعملا فى معناه الحقيقى و امّا اذا كان مجازا عن الرجل الشجاع فحمله على زيد صحيح* و يدل على ما ذكرنا ان المشبه به فى المثل هذا المقام كثيرا ما يتعلق به الجار و المجرور كقوله [اسدا علىّ و فى الحروب نعامة] اى مجترئ صائل علىّ و كقوله و الطير اغربه عليه اى باكية و قد استوفينا ذلك فى الشرح* و اعلم انهم قد اختلفوا فى ان الاستعارة مجاز لغوى او عقلى فالجمهور على انها مجاز لغوى بمعنى انها لفظ استعمل فى غير ما وضع له لعلاقه المشابهة.

ترجمه‌

شارح مى‌گويد:

بگفته مصنّف استعاره مجازى است كه متضمن تشبيه معنايش به ما وضع له باشد.

مقصود از [معناى آن‌] چيزى است كه از لفظ قصد شده و لفظ در آن استعمال گرديده بنابراين مثال: زيد اسد و رأيت اسدا و مررت بزيد اسد و امثال اينها كه لفظ در موضوع له استعمال گرديده اگر چه متضمن تشبيه مى‌باشند از تفسير و تعريف استعاره خارج هستند زيرا معناى لفظى كه بكار رفته عين معناى موضوع له بوده و بدين ترتيب نميتوان‌