توضيح المباني في شرح مختصر المعاني - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٨٧ - مثال ديگر براى استعاره بالكنايه و استعاره تخييليه

چنانچه جوهرى در صحاح اللّغة آورده است و بايد توجّه داشت كه [صبا] طبق فرض مزبور از [صباء] بفتح صاد و الف ممدوده مشتق نيست.

صباء [بفتح صاد و الف ممدوده‌] از صبى صباء مثل سمع سماعا بوده و معنايش بازى با كودكان ميباشد.

شرح فارسى:

توضيح‌

قوله: سلا: كلمه [سلا] يعنى ارتفع عنه و خالى شد.

قوله: من الصحو: يعنى افاقه پيدا كردن.

قوله: عن سلمى: يعنى عن حبّ سلمى.

قوله: و ركوب المساك الصّعبة فيه: ضمير در [فيه‌] به كلّ واحد من السّير و الصباح راجع است.

متن‌

و يحتمل انّه اراد دواعى النّفوس و شهواتها و القوى الحاصله لها فى استيفاء اللّذّات او الاسباب الّتى قلّما تتآخذ فى اتّباع الغىّ الّا اوان الصّبا، فتكون الاستعارة تحقيقيّة

شرح عربى‌

( و يحتمل انّه) اى زهيرا ( اراد) بالافراس و الرّواحل‌ ( دواعى النّفوس و شهواتها و القوى الحاصله لها فى استيفاء اللّذات او) اراد بها ( الاسباب الّتى قلّما تتاخذ فى اتّباع الغىّ الّا او ان الصّبا) و عنفوان الشّباب مثل المال و المنال و الاخوان و الاعوان‌ ( فتكون الاستعارة) اى استعارة الافراس و الرواحل‌ ( تحقيقيّة) لتحقّق معناها عقلا اذا اريد بهما الدّواعى و حسا اذا اريد بهما اسباب اتباع الغى من المال و المنال مثّل المصنّف بثلاثة امثلة