توضيح المباني في شرح مختصر المعاني - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٩٥ - اقسام استعاره باعتبار طرفين

كلّما سمع هيعة طار اليها.

فانّ الجامع بين العدو و الطيران هو قطع المسافة بسرعة و هو داخل فيهما.

شرح عربى‌

( و) الاستعارة ( باعتبار الجامع) اى ما قصد اشتراك الطرفين فيه‌ ( قسمان لانّه) اى الجامع‌ ( امّا داخل فى مفهوم الطّرفين) المستعار له و المستعار منه‌ ( نحو) قوله عليه الصّلاة و و السلام خير الناس رجل ممسك بعنان فرسه‌ ( كلّما سمع هيعة طار اليها) او رجل فى شعفة فى غنيمة يعبد اللّه حتّى يأتيه الموت* قال جار اللّه الهيعة الصيحة التى تفزع منها و اصلها من هاع يهيع اذا جبن و الشعفة رأس الجبل و المعنى خير الناس رجل اخذ بعنان فرسه و استعد للجهاد فى سبيل اللّه او رجل اعتزل الناس و سكن فى رؤس بعض الجبال فى غنم له قليل يرعاها و يكتفى بها فى امر معاشه و يعبد اللّه حتّى ياتيه الموت، استعار الطيران للعدو و الجامع داخل فى مفهومهما ( فانّ الجامع بين العدو و الطيران هو قطع المسافة بسرعة و هو داخل فيهما) اى فى مفهوم العدو و الطيران الا انّه فى الطيران اقوى منه فى العدو* و الا ظهران الطيران هو قطع المسافة بالجناح و السرعة لازمة له فى الاكثر لا داخلة فى مفهومه فالاولى ان يمثّل باستعارة التقطيع الموضوع لازالة الاتصال بين الاجسام الملتزمة بعضها لبعض لتفريق الجماعة و ابعاد بعضها عن بعض فى قوله تعالى‌ و قطعناهم فى الارض امما * و الجامع ازالة الاجتماع الداخلة فى مفهومهما و هى فى القطع اشد* و الفرق بين هذا و بين اطلاق المرسن على الانف مع ان فى كلّ من‌