توضيح المباني في شرح مختصر المعاني - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٨٩ - مثال ديگر براى استعاره بالكنايه و استعاره تخييليه

معانى اسباب مزبور حسّا تحقّق دارد.

تذكر

مصنّف سه مثال آورد و جهت آن اينستكه:

در مثال اوّل بواسطه استعاره تخييليّه كمال مشبّه‌به اثبات ميشود و در مثال دوّم بواسطه آن قوام مشبّه بيان مى‌گردد و مثال سوّم كلامى است كه استعاره در آن محتمل است از قبيل استعاره تخييليّه بوده و ممكن هم است كه از سنخ استعاره تحقيقيّه باشد.

شرح فارسى:

توضيح‌

قوله: اراد بالافراس و الرّواحل الخ: يعنى دواعى نفوس و شهوات آنرا به افراس و رواحل تشبيه كرده باشد.

قوله: و القوى الحاصلة لها: ضمير در [لها] به نفوس بر مى‌گردد.

قوله: فى استيفاء اللّذات: يعنى فى تحصيل اللّذات.

قوله: او اراد بها الاسباب: ضمير [بها] به افراس و رواحل عود مى‌كند.

قوله: فلمّا تتأخذ: كلمه [تتأخذ] با همزه و تشديد خاء يعنى تجتمع (فراهم ميشود).

قوله: فى اتّباع الغىّ: يعنى تبعيّت از جهل و نادانى.

قوله: الّا اوان الصبا: مگر دوران صباوت يعنى فقط در اين هنگام از اسباب مزبور كثيرا در اتّباع غىّ و جهل استفاده ميشود امّا