توضيح المباني في شرح مختصر المعاني - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٣٢٣ - قسم سوم

مقاله سكاكى‌

شارح گويد:

سكّاكى مى‌گويد:

كنايه انحاء و اقسام متفاوتى دارد و آنها عبارتند از:

تعريض و تلويح و رمز و ايماء و اشاره.

اينكه سكّاكى گفته است: الكناية تتفاوت و نگفته الكناية تنقسم جهتش آنستكه تعريض و امثال آن از انحاء ديگر كنايه در واقع از اقسام كنايه تنها نبوده بلكه اعم از آن مى‌باشد.

انتقاد شارح‌

شارح مى‌گويد:

در بيان مذكور نظر و مناقشه داشته و قبول نداريم جهت تعبير به [تتفاوت‌] تقرير مذكور باشد بلكه وجه آن اينستكه اقسام مذكور گاهى با هم تداخل نموده و باختلاف اعتبارات از قبيل وضوح و خفاء، قلت وسائط و كثرت آنها با هم مختلف تلقّى مى‌شوند.

و بگفته مصنّف در مقام نقل عبارت سكّاكى: مناسب با عرضيّت تعريض ميباشد يعنى كنايه وقتى عرضيّه بود و سوقش براى موصوف غير مذكور صورت گرفته باشد مناسب اينستكه بر آن اسم تعريض را اطلاق كنند زيرا تعريض عبارتست از ميل دادن كلام بطرفى كه بر مقصود و منظور دلالت نمايد و شاهد بر اينمعنا آنستكه عرف وقتى مى‌گويد:

عرضت لفلان يا عرضت بفلان.