توضيح المباني في شرح مختصر المعاني - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٥١ - انواع علائق در مجاز مرسل

و عكس آن همچون اطلاق اصابع (انگشتان) به بند انگشتان.

و يا ناميدن شيئى باسم سببش مانند: رعينا الغيث.

و يا ناميدن سبب باسم مسبّبش مثل: امطرت السّماء نباتا.

و يا ناميدن شئ باسم آنچه آن شئ بر آن مى‌باشد مانند: و آتوا اليتامى اموالهم‌ .

يا ناميدن شئ باسم آنچه آن شئ بآن راجعست مانند: انّى ارانى اعصر خمرا .

يا ناميدن شيئى باسم محلّش مانند: فليدع نادية .

يا ناميدن محلّ باسم حالّ مثل: و امّا الذين ابيضت وجوههم ففى رحمة الله‌ تقدير آن فى الجنة ميباشد.

يا ناميدن شيئى باسم آلتش همچون: و اجعل لى لسان صدق فى الآخرين‌ تقدير آن ذكرا حسنا ميباشد.

شارح گويد:

مجاز مرسل انواع و اقسامى دارد كه ذيلا شرح داده ميشوند:

الف: ناميدن شيئى باسم جزئش.

البتّه در اين عبارت تسامح و تساهل مى‌باشد زيرا مقصود آنستكه در وقت اطلاق نام جزء بر كل مجاز مرسل تحقّق پيدا مى‌كند نه آنكه نفس تسميه مجاز باشد و حاصل آنكه وقتى اسم جزء را بر كلّ اطلاق نمايند مجاز مرسل محقّق ميشود چنانچه لفظ [عين‌] كه اسم است براى عضو مخصوص يعنى چشم بر [ربيئه‌] يعنى شخص مراقب و جاسوس اطلاق ميشود، پرواضح است [عين‌] جزئى از ربيئه مى‌باشد.