توضيح المباني في شرح مختصر المعاني - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٣١٧ - قسم سوم

اينمثال كنايه است از كثير الضّيافة بودن زيد و اثبات آن براى زيد چه آنكه صراحتا كثرت رماد براى زيد اثبات نشده تا نسبت معلوم باشد بلكه آنرا در ساحت اثبات نموده‌ايم تا از آن به ثبوتش براى زيد انتقال حاصل شود.

و نيز كثرت ضيافت را صريحا اثبات ننموده اين بلكه به واسطه تعبير به كثرت رماد از آن كنايه ياد كرده‌ايم پس مطلوب از مثال هم صفت بوده و هم نسبت و اينقسم را مصنّف ذكر نكرد و از اقسام كنايه قرار نداد.

جواب‌

شارح در جواب اين سؤال مى‌گويد:

قسم چهارمى كه ذكر شد يك كنايه نبوده بلكه دو كنايه مى‌باشد كه يكى از آنها بواسطه‌اش نفس صفت يعنى كثرت رماد مطلوب بوده و آن كنايه از مضيافيّت است و ديگرى كنايه‌اى است كه مطلوب از آن نسبت مضيافيّت به زيد مى‌باشد و آن جعل رماد در آستانه خانه زيد ميباشد تا بدينوسيله اثبات رماد براى زيد نموده باشيم، پس اينقسم از محلّ صحبت مصنّف خارج بوده و نبايد آنرا در زمره اقسام سابق الذّكر قرار دهد.

شرح فارسى:

توضيح‌

قوله: المطلوب بها النسبة: حاصل آنكه در اين قسم به ثبوت صفت تصريح شده و آن را براى شيئى اثبات مى‌كنيم ولى قصدمان از اثبات آن كنايه از ثبوتش براى مطلوب ميباشد.

قوله: و هو المراد بالاختصاص فى هذا المقام: مقصود از