توضيح المباني في شرح مختصر المعاني - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٢٢٨ - جواب سوم از اشكال مصنف بسكاكى

جواب پنجم از اشكال مصنف بسكاكى‌

حاصل اينجواب آنستكه:

قبول نداريم در تمثيل استعاره مركّب باشد بلكه در آن استعاره مفرد و كلمه واحد ميباشد و بدين ترتيب هيچ تنافى نيست بين استعاره‌اى كه قسمى از مجازى است كه به [الكلمة] مسمّى گشته و بين تمثيل زيرا بنا بر اين بيان تمثيل نيز كلمه ميباشد، پس در مثال: انّى اراك تقدّم رجلا و تؤخر اخرى، مستعار تقديم و مستعارله تردّد بوده و تقديم كلمه واحد ميباشد.

و امّا اضافه‌اش از حيث معنا به [رجل‌] و اقتران [رجل‌] به اينكه يكبار جلو و بار ديگر عقب نهاده ميشود ابدا آنرا از تسميه به [كلمه‌] خارج نمى‌كند زيرا لفظ مقيّد بواسطه تقييد از نام اصلى خود خارج نميشود

قوله: على انّ لفظ المفتاح الخ: اشاره است به جواب دوّم از اشكال مصنّف بسكّاكى.

قوله: جعله منقسما الخ: ضمير فاعلى در [جعله‌] بسكّاكى و ضمير منصوبى به مجاز عود مى‌كند.

قوله: لانّه قال بعد تعريف المجاز: ضمير در [لانّه‌] و [قال‌] به سكّاكى راجع ميباشد.

قوله: عن المجاز بالمعنى المذكور: يعنى مجاز مفرد.

قوله: فيجب ان يريد بالراجع الخ: ضمير در [يريد] به سكّاكى راجع است.

قوله: ليصحّ الحصر فى القسمين: يعنى حصر مجاز بمعناى‌