توضيح المباني في شرح مختصر المعاني - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٤٨ - مثال مجاز مرسل

كثرت ايادى فلان عندى (نعمت‌هاى فلانى نزد من زياد گشته است).

قوله: لكونهما بمنزلة العلة الفاعلية: ضمير در [لكونهما] به [يد] راجع است.

وجه شباهت [يد] به علّت فاعلى آنستكه اعطاء نعمتها با دست صورت ميگيرد پس گويا فاعل اعطاء [يد] ميباشد اگرچه فاعلى حقيقى آن شخص اعطاءكننده ميباشد.

قوله: لانّ النّعمة منها تصدر: ضمير در [منها] به يد عود ميكند.

قوله: و تصل الى المقصود بها: ضمير در [بها] به نعمت راجع است و در [تصل‌] نيز بآن عائد ميباشد.

قوله: و كاليد فى القدرة: يعنى و كاليد اذا استعملت فى القدره، مانند مثاليكه صاحب دسوقى آورده و گفته:

كما فى قولك للامير: يد اى قدرة.

قوله: لانّ اكثر ما يظهر سلطان القدرة: كلمه [ما] مصدريّه بوده و مراد از [سلطان‌] تأثير مى‌باشد، بنابراين تقدير عبارت چنين است:

لانّ اكثر ظهور تاثير القدرة ...

قوله: و بها يكون الافعال: ضمير در [بها] به يد راجع است.

قوله: من البطش: كلمه [بطش‌] با باء مفتوحه و طاء ساكنه يعنى سخت گرفتن و حمله نمودن.