توضيح المباني في شرح مختصر المعاني - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٠٧ - پيدايش غرابت در استعاره

كه رودخانه‌ها پر از شتران بوده كه همچون آب در اين اباطح جارى هستند چنانچه در فرموده حقتعالى نيز كه مى‌فرمايد: و اشتعل الرأس شيبا .

امر چنين است و اينكه شاعر اعناق را در سير داخل نموده است جهتش آنستكه سرعت و كندى در سير و حركت شتر غالبا در گردن اينحيوان ظاهر مى‌شود و ساير اجزاء را بآن مستند دانسته و در ثقل و خفّت تابع گردن مى‌باشند.

شرح فارسى:

توضيح‌

قوله: و الشمس للوجه المتهلل: يعنى صورت تابان و نورانى‌

قوله: به ارتفعوا الخ: ضمير در [به‌] به ذهن راجعست.

قوله: وقف مكانه الى ان يعود اليه: ضمائر در [وقف‌] و [مكانه‌] و [اليه‌] به فرس راجع بوده و در [يعود] به صاحب فرس راجع است.

قوله: و اذا احتبى: كلمه [احتباء] عبارتست از بستن پشت و ساق پاها را به جامه و نشستن.

قوله: علك: يعنى جويدن.

قوله: الحديدة المعترضة فى فم الفرس: يعنى حلقه اى آهنين كه در دهان اسب مى‌اندازند.

قوله: باطراف الاحاديث: يعنى انواع سخنان و از هر درى گفتگو نمودن.

قوله: المطّى: جمع مطيّه بوده بمعناى شتر.