توضيح المباني في شرح مختصر المعاني - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٧٤ - ضرب المثل و شرح آن

معانى كه لفظ استعاره بر آنها اطلاق ميشود سه‌تا است:

معناى استعاره مصرّحه، معناى استعاره بالكنايه، معناى استعاره تخييليّه.

قوله: قد يضمر التّشبيه بالنفس: يعنى فى نفس المتكلّم.

قوله: من اركانه: يعنى من اركان التّشبيه.

قوله: و امّا وجوب ذكر المشبّه به: اين عبارت جواب است از سؤال مقدّر بشرحى كه در ترجمه بيان شد.

قوله: انّما هو فى التّشبيه المصطلح عليه: مقصود از آن تشبيهى استكه بر وجه استعاره نباشد و آن در جائى استكه ادات تشبيه يا ظاهر بوده و يا مقدّر باشند و علاوه بر آن مشبه‌به را در كلام بياورند.

قوله: و قد عرفت انّه غير الاستعارة بالكناية: ضمير در [انّه‌] به تشبيه مصطلح راجع است.

قوله: من غير ان يكون هناك امر متحقق الخ: مانند: اظفار المنية نشبت بفلان چنگالهاى مرگ به فلانى فرورفت.

در اين مثال [منيّه‌] يعنى مرگ مشبّه است و اظفار كه از خواصّ و لوازم مشبه‌به يعنى حيوان درّنده است نه حسّا و نه عقلا براى مشبّه تحقّق و ثبوت ندارد.

قوله: فلانّه لم يصرّح به: ضمير منصوبى در [فلانّه‌] و مجرورى در [به‌] به تشبيه راجع ميباشند.

قوله: بل انّما دلّ عليه: ضمير در [عليه‌] به تشبيه راجع است.

قوله: بذكر خواصّه: ضمير در [خواصّه‌] به مشبّه‌به عود ميكند.