توضيح المباني في شرح مختصر المعاني - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٢٢٧ - جواب سوم از اشكال مصنف بسكاكى

نموده و سپس استعاره را به تمثيل و غير تمثيل منقسم دانسته و بدين ترتيب مقسم با مركّبى صادق است كه آن برخى از اقسام استعاره محسوب ميشود در نتيجه اجتماع افراد و تركيب لازم نمى‌آيد و دليل ما بر اينكه مقسم در كلام سكّاكى مطلق مجاز بوده نه مجاز مفرد كلام خود او است چه آنكه وى بعد از تعريف مجاز گفته است:

انّ المجاز عند السّلف الخ.

جواب سوم از اشكال مصنف بسكاكى‌

حاصل اينجواب آنستكه:

مقصود از [الكلمة المستعملة] در تعريف مجاز مطلق لفظ بوده كه شامل مفرد و مركّب هردو ميشود و با اين فرض استعاره تمثيليّه در تقسيم داخل شده و اعتراض ساقط ميشود.

جواب چهارم از اشكال مصنف بسكاكى‌

حاصل اينجواب آنستكه:

قبول نداريم استعاره تمثيليّه مستلزم تركيب باشد چه آنكه صورتى كه از امور متعدّد انتزاع شده باشد مستدعى نيست مگر امور متعددّى را كه از آنها انتزاع شده باشد و لازم نيست كه بواسطه لفظ مركّب بر آنها دلالت حاصل شود لذا ممكنست از صورت منتزعه بلفظ مفرد تعبير شود همچون كلمه [مثل‌] در آيه شريفه.