توضيح المباني في شرح مختصر المعاني - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٢٦٨ - دنباله رد مختار سكاكى در كلام مصنف

ترجمه‌

دنباله رد مختار سكاكى در كلام مصنف‌

مصنّف گويد:

و اگر اينطور نباشد پس تبعيّه استعاره است، در نتيجه بايد بگوئيم:

آنچه سكّاكى بآن متمايل شده از گفتار ديگران ما را بى‌نياز نمى‌كند.

شارح گويد:

كلمه [و الّا] يعنى و اگر تبعيّه‌اى را كه استعاره بالكنايه قرار داده حقيقت فرض نكنيم بلكه مجاز بدانيم پس نتيجه اين ميشود كه تبعيّه همچون نطقت الحال استعاره شود چه آنكه ضرورى و بديهى است تبعيّه در اينفرض مجازى بوده كه علاقه‌اش مشابهت است و استعاره در فعل صرفا تبعيّه بوده نه غير آن، از اينرو نتيجه اين ميشود كه:

آنچه سكّاكى بآن متمايل شده و گفته استعاره تبعيّه به استعاره بالكنايه ردّ مى‌شود ما را از مقاله ديگران كه گفته‌اند:

استعاره به تبعيّه و غير آن تقسيم ميشود:

بى‌نياز نمى‌كند زيرا وى آخر الامر مضطّر مى‌شود كه به استعاره تبعيّه قائل شود.

جواب از تقرير مصنف‌

از بيان اخير مصنّف بعضى جواب داده و گفته‌اند: