توضيح المباني في شرح مختصر المعاني - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٢٨٩ - معناى ديگر براى مجاز

نيز ضرورتا لازم مى‌آيد چه آنكه بديهى است اگر براى او مثل ميبود بطور يقين او يعنى حقتعالى مثل مثل خود خوانده ميشد در نتيجه نفى مثل مثل صحيح و درست نمى‌بود چنانچه وقتى مى‌گوئى:

براى برادر زيد برادرى نيست مقصود اينستكه براى زيد برادرى نمى‌باشد و اين نحو تعبير از باب نفى ملزوم است بواسطه نفى لازمش و اللّه اعلم بالصّواب.

شرح فارسى:

توضيح‌

قوله: فى بيان معنى آخر: مقصود از معناى ديگر كلمه‌اى است كه اعراب اصلى آن تغيير كرده باشد.

قوله: على سبيل الاشتراك: يعنى اشتراك لفظى.

قوله: او التّشابه: يعنى تشابه كلمه‌اى كه اعراب اصلى آن تغيير كرده با كلمه‌اى كه در غير موضوع‌له خود استعمال شده است.

قوله: على انّ الاضافة للبيان: يعنى اضافه حكم به اعراب‌

قوله: بحذف لفظ: باء در [بحذف‌] بمناى سببيّت بوده و جار و مجرور متعلّق است به تغييّر.

قوله: و جاء ربّك‌ : آيه (٢٢) از سوره فجر.

قوله: و اسئل القريّة : آيه (٨٢) از سوره يوسف.

قوله: ليس كمثله شئ‌ : آيه (١١) از سوره شورى.

قوله: لم يكن من هذا القبيل: بلكه از قسم ديگر مجاز يعنى كلمه‌اى كه در غير موضوع‌له استعمال شده باشد.

قوله: نفس الاعراب: نه كلمه‌اى كه داراى اعراب مزبور