توضيح المباني في شرح مختصر المعاني - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٢١٤ - تقسيم مجاز لغوى در كلام سكاكى

مدّعيا دخول المشبّه فى جنس المشبّه به.

شرح عربى‌

( و قسّم) السّكاكى‌ ( المجاز اللّغوى) الراجع الى معنى الكلمة المتضمّن للفائدة ( الى الاستعارة و غيرها) بانّه ان تضمّن المبالغة فى التشبيه فاستعارة و الا فغير استعارة ( و عرف) السكاكى‌ ( الاستعارة بان تذكر احد طرفى التشبيه و تريد به) اى بالطرف المذكور ( الاخر) اى الطرف المتروك‌ ( مدعيا دخول المشبّه فى جنس المشبّه به) كما تقول فى الحمام اسد و انت تريد به الرّجل الشّجاع مدعيا انه من جنس الاسد فتثبت له ما يختص بالسبع المشبه به و هو اسم جنسه و كما تقول انشبت المنيّة اظفارها و انت تريد بالمنية السبع بادعاء السبعيّة لها فتثبت لها ما يختص السبع المشبه به و هو الاظفار و يسمّى المشبه به سواء كان هو المذكور او المتروك مستعار منه و يسمى اسم المشبه به مستعارا و يسمّى المشبه بالمشبه به مستعار له.

ترجمه‌

تقسيم مجاز لغوى در كلام سكاكى‌

مصنّف گويد:

و مجاز لغوى را به استعاره و غير استعاره تقسيم نموده و سپس استعاره را به اين نحو تعريف نموده است:

استعاره آنستكه يكى از دو طرف تشبيه را ذكر نموده و از آن طرف ديگر را اراده مى‌كنند درحاليكه ادّعاء ميشود مشبّه در جنس مشبّه به داخل است.

شارح گويد: