توضيح المباني في شرح مختصر المعاني - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٦٨ - ضرب المثل و شرح آن

بالصّيف ضيعت اللّبن، با تاء مكسور براى خطاب بمؤنث زيرا انشاء اوليّه اين عبارت در مورد خطاب به زن بوده است لذا اين هيئت بايد محفوظ بماند اگرچه مورد خطاب در محلّى كه باين ضرب المثل متمسك ميشوند مرد ميباشد.

شرح فارسى:

توضيح‌

قوله: و امّا المجاز المركّب الخ: اين عبارت معطوف است به كلام سابق مصنّف كه گفت: امّا المفرد فهو الكلمة المستعملة فى غير ما وضعت له الخ.

قوله: بالمطابقة: يعنى بدلالة وضعيّة.

قوله: تشبيه التمثيل: مفعول مطلق است براى [شبّه‌].

قوله: و احترز بهذا: مشاراليه [هذا] تشبيه التمثيل ميباشد.

قوله: عن الاستعارة فى المفرد: زيرا وجه شبه در استعاره مفرد از امور متعدّد انتزاع ميشود.

قوله: للمبالغة: علّت است براى [المستعمل فى ما شبّه بمعناه الاصلى‌].

قوله: و الاحجام اخرى: كلمه [احجام‌] بكسر همزه عقب نشستن را گويند.

قوله: لانّه قد ذكر فيه المشبّه به: ضمير در [لانّه‌] بمعناى [شأن‌] ميباشد.

قوله: بان يقال له تشبيه تمثيل الخ: ضمير در [له‌] به تشبيه راجع است.