توضيح المباني في شرح مختصر المعاني - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٦٩ - ضرب المثل و شرح آن
قوله: لانّه كما انّ المفردات: ضمير در [لانّه] به معناى شأن ميباشد.
قوله: موضوعة بحسب الوضع الشخصى: مقصود از وضع شخصى آنستكه واضع لفظ خاصّى را در نظر گرفته و براى معنائى جعل مينمايد.
قوله: بحسب النّوع: مراد از وضع نوعى آنستكه واضع نظر بخصوص لفظى ندارد بلكه توجّه و التفاتش بقانون كلّى و عام ميباشد مثل اينكه مىگويد:
هيئت تركيبى در مثل قام زيد يعنى هرفعلى كه بفاعل نسبت داده شود را براى ثبوت معناى فعل براى فاعل وضع نمودم.
قوله: فلا بدّمن ان يكون ذلك: مشاراليه [ذلك] استعمال مركّب در غير موضوعله ميباشد.
قوله: فان كانت هى: ضمير مؤنّث به علاقه راجع است.
قوله: و هو كثير: ضمير [هو] به استعمال مركّب در غير موضوعله بعلاقه غير مشابهت راجع است.
قوله: كالجمل الخبريّة التى الخ: صاحب حاشيه دسوقى براى مثال اين بيت را ذكر كرده است:
|
هو اى مع الرّكب اليمانى مصعد |
جنيب و جثمانى بمكّة موثّق |