توضيح المباني في شرح مختصر المعاني - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٢٣ - تقسيم استعاره باعتبار قدر جامع

من بعثنا من مرقدنا ( چه كسى ما را از خوابگاه برميخيزاند).

مستعارمنه [رقاد] يعنى خواب و مستعارله [مرگ‌] بوده و جامع بين ايندو عدم ظهور فعل ميباشد و روشن است كه جملگى امر عقلى محسوب ميشوند.

تنبيه و تذكر

بايد توجّه داشت زمانى [رقاد] بمعناى خواب مستعارمنه است كه [مرقد] مصدر ميمى فرض شود و استعاره طبق آن اصليّه بحساب آيد يا [مرقد] را بمعناى مكان نوم و خواب فرض كنيم منتهى تشبيه را در مصدر اعتبار و لحاظ نمائيم زيرا مقصود و مورد نظر اسم مكان و ساير مشتقّات همان معنائى استكه قائم به ذات است يعنى معناى حدثى و مصدرى نه نفس ذات كه مكان يا فاعل و يا مفعول مثلا ميباشد و پرواضح استكه تشبيه را اگر در مقصود اهم و ملحوظ اصلى اعتبار كنيم اولى و بهتر از غير آن ميباشد و انشاء اللّه عنقريب تحقيق بيشترى در اين زمينه در باب استعاره تبعيّه خواهيم نمود

برخى گفته‌اند:

عدم ظهور افعال در مستعارله يعنى مرگ اقوى است از عدم ظهور در مستعارمنه در حاليكه شرط جامع در استعاره اينستكه مستعارمنه از اين حيث اقوى باشد.

پس حقّ اينستكه جامع عبارتست از [بعث‌] بمعناى برانگيختن و پرواضح است كه اينمعنا در نوم اظهر و اشهر و اقوى است از آن در مرگ چه آنكه بعث از نوم و برخاستن از آن مورد شبهه براى احدى نيست و قرينه‌