الکلام الغنی؛ شرح فارسی بر باب اول مغنی - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٢٨٨ - وجوه افتراق بين دو نوع ام متصله

شرح‌

قوله: لانّ المعنى معها ليس على الاستفهام: ضمير در « معها » به « ام » راجع است.

قوله: لانّه خبر: ضمير در « لانّه » به كلام راجع است.

قوله: و ليست تلك كذلك: مشاراليه « تلك » قسم دوّم از « ام » مى‌باشد.

قوله: كما تقدم: منظور آيه شريفه: سواء عليهم استغفرت لهم الخ‌ مى‌باشد.

قوله: و لست ابالى بعد فقدى مالكا الخ:

تجزيه و تركيب‌

لست: از افعال ناقصه، تاء اسمش مى‌باشد.

ابالى: فعل مضارع، صيغه متكلم وحده، خبر براى « ليس » ، متعدى.

بعد: اسم، مضاف، ظرف، متعلّق به « لست » .

فقدى: مضاف و مضاف‌اليه و مضاف نيز مضاف‌اليه مى‌باشد و اضافه « فقد » به ضمير متكلم از قبيل اضافه مصدر به فاعل است.

مالكا: مفعول است براى « فقدى » .

أ: از ادات استفهام.

موتى: مضاف و مضاف‌اليه، مبتدأ.

ناء: اسم فاعل، خبر براى « موتى » و جمله اسميه در محل مفعول براى « ابالى » است.

ام: حرف عطف، متصله.

هو: ضمير منفصل مرفوع، مبتدأ.

الآن: ظرف زمان.

واقع: اسم فاعل، خبر براى « هو » و جمله اسميه معطوف است بر جمله اسميّه قبل.

قوله: سواء عليكم ادعوتموهم الخ‌ : آيه (١٩٣) از سوره اعراف.