الکلام الغنی؛ شرح فارسی بر باب اول مغنی
(١)
مقدمه
٣ ص
(٢)
خطبه كتاب
٥ ص
(٣)
فهرست ابواب كتاب
١٣ ص
(٤)
سبب طولانى بودن كتب ادبى از نظر مصنف
١٥ ص
(٥)
باب اول تفسير و شرح كلمات مفرد و احكام آنها
٢٦ ص
(٦)
حرف الف
٢٧ ص
(٧)
احكام مختصه الف
٤٣ ص
(٨)
رأى اخفش و نظريه محققين از ادباء
٤٥ ص
(٩)
آمدن همزه براى طلب تصور و تصديق
٥٣ ص
(١٠)
صدارت داشتن همزه
٥٦ ص
(١١)
رأى زمخشرى و جماعتى از نحاة راجع به همزه استفهام
٥٧ ص
(١٢)
تضعيف رأى زمخشرى و جماعت نحاة
٥٨ ص
(١٣)
فصل در بيان خروج همزه از استفهام و آمدنش براى معانى ديگر
٦٨ ص
(١٤)
معناى اول تسويه
٦٨ ص
(١٥)
معناى دوم انكار ابطالى
٧٠ ص
(١٦)
معناى سوم انكار توبيخى
٧٩ ص
(١٧)
معناى چهارم تقرير
٨٣ ص
(١٨)
معناى پنجم تهكم
٨٥ ص
(١٩)
معناى ششم امر
٨٥ ص
(٢٠)
معناى هفتم تعجب
٨٦ ص
(٢١)
معناى هشتم استبطاء
٨٦ ص
(٢٢)
تنبيه
٩٠ ص
(٢٣)
تنبيه و تذكر
٩١ ص
(٢٤)
(آ) بالمد
٩٩ ص
(٢٥)
(أيا)
٩٩ ص
(٢٦)
(أيا)
١٠٠ ص
(٢٧)
(أجل)
١٠٢ ص
(٢٨)
(إذن)
١٠٤ ص
(٢٩)
اذن و مسائل در آن
١٠٥ ص
(٣٠)
مسئله اول بيان حقيقت نوعيه اذن
١٠٥ ص
(٣١)
مسئله دوم در بيان معناى اذن
١٠٥ ص
(٣٢)
مسئله سوم كيفيت خواندن اذن در وقت وقف
١١٢ ص
(٣٣)
مسئله چهارم در بيان عمل اذن
١١٤ ص
(٣٤)
تحقيق مصنف
١١٨ ص
(٣٥)
(إن) المكسورة الخفيفة
١٢٠ ص
(٣٦)
وجه اول
١٢١ ص
(٣٧)
وجه دوم
١٢٥ ص
(٣٨)
رأى برخى از ادباء و مردود بودنش
١٢٦ ص
(٣٩)
وجه سوم
١٤٣ ص
(٤٠)
استدلال مصنف بر جواز اعمال ان مخففه از مثقله
١٤٣ ص
(٤١)
وجه چهارم
١٥٢ ص
(٤٢)
دو معناى ديگر براى«ان»
١٦١ ص
(٤٣)
جواب جمهور از استدلال كوفيون
١٦٢ ص
(٤٤)
ان بفتح همزه و سكون نون
١٧٠ ص
(٤٥)
قسم اول از اقسام«ان» حرفيه
١٧١ ص
(٤٦)
جواب مصنف از دو استدلال ابن طاهر
١٨٦ ص
(٤٧)
جواب مصنف از استدلال اول ابو حيان
١٨٩ ص
(٤٨)
جواب مصنف از استدلال دوم ابو حيان
١٩٠ ص
(٤٩)
قسم دوم از اقسام«ان» حرفيه
٢٠٠ ص
(٥٠)
قسم سوم از اقسام ان حرفيه
٢٠٦ ص
(٥١)
مسئله ادبى در«آن مفسره»
٢١٧ ص
(٥٢)
وجه چهارم از اقسام«ان» حرفيه
٢١٩ ص
(٥٣)
مسئله ادبى در آن زائده
٢٣٠ ص
(٥٤)
مقاله مصنف و نقل كلام زمخشرى
٢٣١ ص
(٥٥)
ذكر چهار معناى ديگر براى«ان»
٢٣٦ ص
(٥٦)
شرطيه
٢٣٦ ص
(٥٧)
مرجحات شرطيه بودن«ان» از نظر مصنف
٢٣٦ ص
(٥٨)
توجيه ابن حاجب و مناقشه مصنف در آن
٢٣٨ ص
(٥٩)
نفى
٢٤٢ ص
(٦٠)
اذ
٢٤٣ ص
(٦١)
لئلا
٢٤٣ ص
(٦٢)
(إن) المكسورة المشددة
٢٤٦ ص
(٦٣)
اقسام ان
٢٤٦ ص
(٦٤)
جواب از استدلال به بيت و حديث
٢٤٨ ص
(٦٥)
حمل كسائى و تضعيف آن
٢٤٩ ص
(٦٦)
تخفيف ان و عمل آن
٢٥٠ ص
(٦٧)
اثبات معناى«نعم» براى ان و رد آن
٢٥٥ ص
(٦٨)
كلام مبرد و اعتراض بوى
٢٥٦ ص
(٦٩)
جواب از اعتراض دوم
٢٥٧ ص
(٧٠)
تضعيف جواب اول از اعتراض دوم
٢٥٧ ص
(٧١)
فعل ماضى بودن«ان»
٢٦٥ ص
(٧٢)
كلمه«الاين
٢٦٦ ص
(٧٣)
(أن) المفتوحة المشددة النون
٢٧١ ص
(٧٤)
قسم اول
٢٧١ ص
(٧٥)
مقاله ابو حيان و مردود بودن آن
٢٧٢ ص
(٧٦)
نظريه مصنف در«ان»
٢٧٦ ص
(٧٧)
نظر سهيلى و گفتار او
٢٧٧ ص
(٧٨)
(ام)
٢٨١ ص
(٧٩)
قسم اول
٢٨١ ص
(٨٠)
وجوه افتراق بين دو نوع ام متصله
٢٨٤ ص
(٨١)
مسئله نحوى در ام متصله
٢٩٣ ص
(٨٢)
مسئله نحوى
٢٩٨ ص
(٨٣)
مسئله نحوى
٣٠٢ ص
(٨٤)
سؤال
٣٠٣ ص
(٨٥)
جواب
٣٠٣ ص
(٨٦)
رأى زمخشرى و واحدى
٣٠٤ ص
(٨٧)
شرح
٣٠٤ ص
(٨٨)
متن
٣٠٥ ص
(٨٩)
ترجمه
٣٠٦ ص
(٩٠)
قسم دوم
٣٠٦ ص
(٩١)
معناى منقطعه
٣٠٧ ص
(٩٢)
شرح
٣٠٨ ص
(٩٣)
تجزيه و تركيب
٣٠٨ ص
(٩٤)
تجزيه و تركيب
٣٠٩ ص
(٩٥)
تجزيه و تركيب
٣٠٩ ص
(٩٦)
مقاله ابو عبيده
٣١١ ص
(٩٧)
نقل ابن شجرى و رأى بصريين
٣١١ ص
(٩٨)
قصه كسائى با اصمعى در مجلس هارون الرشيد
٣١٧ ص
(٩٩)
محتمل بودن ام براى اتصال و انفصال
٣٢٤ ص
(١٠٠)
ذكر اشتباهات واقع در بيت متنبى شاعر
٣٣٠ ص
(١٠١)
وجه سوم
٣٣٢ ص
(١٠٢)
وجه چهارم
٣٣٣ ص
(١٠٣)
خاتمه متن كتاب
٣٣٦ ص
 
٢ ص
٣ ص
٤ ص
٥ ص
٦ ص
٧ ص
٨ ص
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص
٢٠٤ ص
٢٠٥ ص
٢٠٦ ص
٢٠٧ ص
٢٠٨ ص
٢٠٩ ص
٢١٠ ص
٢١١ ص
٢١٢ ص
٢١٣ ص
٢١٤ ص
٢١٥ ص
٢١٦ ص
٢١٧ ص
٢١٨ ص
٢١٩ ص
٢٢٠ ص
٢٢١ ص
٢٢٢ ص
٢٢٣ ص
٢٢٤ ص
٢٢٥ ص
٢٢٦ ص
٢٢٧ ص
٢٢٨ ص
٢٢٩ ص
٢٣٠ ص
٢٣١ ص
٢٣٢ ص
٢٣٣ ص
٢٣٤ ص
٢٣٥ ص
٢٣٦ ص
٢٣٧ ص
٢٣٨ ص
٢٣٩ ص
٢٤٠ ص
٢٤١ ص
٢٤٢ ص
٢٤٣ ص
٢٤٤ ص
٢٤٥ ص
٢٤٦ ص
٢٤٧ ص
٢٤٨ ص
٢٤٩ ص
٢٥٠ ص
٢٥١ ص
٢٥٢ ص
٢٥٣ ص
٢٥٤ ص
٢٥٥ ص
٢٥٦ ص
٢٥٧ ص
٢٥٨ ص
٢٥٩ ص
٢٦٠ ص
٢٦١ ص
٢٦٢ ص
٢٦٣ ص
٢٦٤ ص
٢٦٥ ص
٢٦٦ ص
٢٦٧ ص
٢٦٨ ص
٢٦٩ ص
٢٧٠ ص
٢٧١ ص
٢٧٢ ص
٢٧٣ ص
٢٧٤ ص
٢٧٥ ص
٢٧٦ ص
٢٧٧ ص
٢٧٨ ص
٢٧٩ ص
٢٨٠ ص
٢٨١ ص
٢٨٢ ص
٢٨٣ ص
٢٨٤ ص
٢٨٥ ص
٢٨٦ ص
٢٨٧ ص
٢٨٨ ص
٢٨٩ ص
٢٩٠ ص
٢٩١ ص
٢٩٢ ص
٢٩٣ ص
٢٩٤ ص
٢٩٥ ص
٢٩٦ ص
٢٩٧ ص
٢٩٨ ص
٢٩٩ ص
٣٠٠ ص
٣٠١ ص
٣٠٢ ص
٣٠٣ ص
٣٠٤ ص
٣٠٥ ص
٣٠٦ ص
٣٠٧ ص
٣٠٨ ص
٣٠٩ ص
٣١٠ ص
٣١١ ص
٣١٢ ص
٣١٣ ص
٣١٤ ص
٣١٥ ص
٣١٦ ص
٣١٧ ص
٣١٨ ص
٣١٩ ص
٣٢٠ ص
٣٢١ ص
٣٢٢ ص
٣٢٣ ص
٣٢٤ ص
٣٢٥ ص
٣٢٦ ص
٣٢٧ ص
٣٢٨ ص
٣٢٩ ص
٣٣٠ ص
٣٣١ ص
٣٣٢ ص
٣٣٣ ص
٣٣٤ ص
٣٣٥ ص
٣٣٦ ص

الکلام الغنی؛ شرح فارسی بر باب اول مغنی - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٢١٢ - قسم سوم از اقسام ان حرفيه

صريح القول، و ذكر الزمخشري في قوله تعالى‌ (ما قلت لهم إلا ما أمرتني به أن اعبدو اللّه) أنه يجوز أن تكون مفسرة للقول على تأويله بالأمر، أي ما أمرتهم إلا بما أمرتني به أن اعبدو اللّه، و هو حسن، و على هذا فيقال في هذا الضابط:

ألّا يكون فيها حروف القول إلا و القول مؤوّل بغيره، و لا يجوز في الآية أن تكون مفسرة لأمرتني؛ لأنه لا يصح أن يكون‌ (اعبدو اللّه ربي و ربكم) مقولا للّه تعالى؛ فلا يصح أن يكون تفسيرا لأمره؛ لأن المفسّر عين تفسيره، و لا أن تكون مصدرية و هي وصلتها عطف بيان على الهاء في به و لا بدلا من ما، أما الأول فلأن عطف البيان في الجوامد بمنزلة النعت في المشتقات، فكما أن الضمير لا ينعت كذلك لا يعطف عليه عطف بيان، و وهم الزمخشري فاجاز ذلك ذهولا عن هذه النكتة، و ممن نص عليها من المتأخرين أبو محمد ابن السّيد و ابن مالك، و القياس معهما في ذلك، و أما الثاني فلأن العبادة لا يعمل فيها فعل القول، نعم إن أوّل القول بالأمر كما فعل الزمخشري في وجه التفسيرية جاز، و لكنه قد فاته هذا الوجه هنا فأطلق المنع.

فإن قيل: لعل امتناعه من إجازته لأنّ « أمر » لا يتعدى بنفسه إلى الشي‌ء المأمور به إلا قليلا؛ فكذا ما أوّل به.

قلنا: هذا لازم له على توجيهه التفسيرية، و يصح أن يقدر بدلا من الهاء في « به » . و وهم الزمخشري فمنع ذلك ظنا منه أن المبدل منه في قوة الساقط فتبقى الصلة بلا عائد، و العائد موجود حسا فلا مانع.

ترجمه: د: شرط چهارم اينستكه در جمله قبل حروف « قول » نباشد لذا صحيح نيست گفته شود: قلت له ان افعل.

و در شرح جمل صغير ابن عصفور آمده است:

لفظ « ان » گاهى بعد از قول صريح مفسّره مى‌باشد.

و زمخشرى در ذيل فرموده حقتعالى: