خفرى قبل از پرداختن به برهان قوشچى تعريف متكلّمان و فلاسفه از قدرت را بيان مى‌كند. او مى‌گويد: تعريف متكلّمان از قدرت عبارت است از: «يصحّ منه فعل العالم و تركه»، يعنى هيچ يك از فعل و ترك لازمه ذات واجب تعالى نيست، به طورى كه انفكاك آنها از ذات واجب تعالى محال باشد و مقصود متكلّمان از صحّت در اينجا، امكان نسبت به ذات فاعل از حيث فاعل بودن است.

فلاسفه دو تعريف براى قدرت ارائه كرده‌اند:

تعريف أوّل‌ «صحّة صدور الفعل و لا صدوره». خفرى مى‌گويد: مقصود فلاسفه از صحّت در اين تعريف «امكان» است.

تعريف دوم: «كون الفاعل بحيث إن شاء فعل و إن لم يشأ لم يفعل.»

خفرى به دنبال دو تعريف مذكور مى‌گويد: «تلازم ميان هر دو معنا ظاهر و روشن است. لذا نزاعى كه ميان حكما و معتزله واقع شده، صرفا در حدوث و قدم عالم است، در حالى كه هر دو گروه اتفاق نظر دارند در اينكه اگر اراده را اعتبار نكنيم، ايجاد عالم و عدم ايجاد آن نسبت به ذات واجب، ممكن خواهد بود و در صورتى كه اراده را اعتبار كنيم، واجب خواهد بود.»

به نظر مى‌رسد تفسير خفرى از قدرت بنا به تعريف فلاسفه مطابق و موافق با قواعد و ضوابط حكما نيست. زيرا تفسير مزبور در نزد جمهور حكما مستلزم تحقّق جهت امكانى در ذات واجب الوجود است. زيرا صحّت فعل و ترك در نزد ايشان به معناى امكان فعل و ترك است، در حالى كه واجب الوجود بالذات، واجب الوجود من جميع الجهات است و اتصاف او به امكان، منافى با وجوب او از تمامى جهات است. بنابراين، با تفسير خفرى از صحّت، تلازمى ميان دو تعريف قدرت وجود ندارد مگر اينكه صحّت فعل و ترك را به معناى مشيّت و لا مشيّت بگيريم كه در اين صورت تلازم برقرار مى‌شود.

ديدگاه خفرى در زمينه تأثير واجب تعالى در عالم‌

حقّ اين است كه گفته شود تأثير واجب تعالى در وجود عالم به ايجاب، به‌