۷. ويژگى آيات متشابه؛ ۸. تأويل.
معناى لغوى محكم و متشابه: نويسنده پس از نقل آراى علماى اهل لغت و مفسران چنين نتيجه گرفته كه محكم در لغت آن است كه از پيش آمدن اشتباه جلوگيرى مى كند و داراى نوعى استقامت و ثبات و پايدارى است.
ابوالفتوح محكم را چنين تعريف مى كند: «منع فعل از آنكه فساد به او راه يابد». [١]
متشابه از ريشه شبه است به معناى مثل و مانند و هم شكل بودن.
ديدگاه ابوالفتوح رازى: ابوالفتوح نيز همچون بسيارى از مفسران در ذيل آيه هفتم آل عمران، به تبيين مسئله محكم و متشابه پرداخته است. وى مى نويسد:
«محكم آن باشد كه مراد از ظاهرش مفهوم باشد و امّ الكتاب است؛ يعنى اصل كتاب است، و براى آن امّ خوانند آن را چون كه رجوع متشابه به او باشد و متشابه را بر او حمل كنند، و متشابه آن باشد كه مراد در او مشتبه باشد و از ظاهرش مراد متكلم را نفهمند». [٢]
آيات محكم و متشابه در قرآن: نويسنده در اين قسمت آياتى را ذكر نموده كه به تقسيم بندى محكم و متشابه پرداخته است و اقوال قرآن پژوهان را درباره آنها ذكر كرده است. ايشان مى نويسد:
سه آيه در اين باره وجود دارد: ۱. آيه هفتم سوره آل عمران: «هُوَ الَّذِي أَنْزَلَ عَلَيْكَ الْكِتابَ مِنْهُ آياتٌ مُحْكَماتٌ هُنَّ أُمُّ الْكِتابِ وَ أُخَرُ مُتَشابِهاتٌ...» ؛ ۲. آيه اول سوره هود: «كِتابٌ أُحْكِمَتْ آياتُهُ ثُمَّ فُصِّلَتْ مِنْ لَدُنْ حَكِيمٍ خَبِيرٍ» . در اين آيه تمامى آيات قرآن محكم و متقن توصيف شده اند؛ ۳. آيه بيست و سوم سوره زمر: «كِتاباً مُتَشابِهاً مَثانِيَ تَقْشَعِرُّ مِنْهُ جُلُودُ الَّذِينَ يَخْشَوْنَ رَبَّهُمْ...» . اين آيه، قرآن را كتابى متشابه و مثانى توصيف كرده است.