تفسير پژوهي ابوالفتوح رازي - ایازی، سید محمد علی - الصفحة ١٦٧
به همين جهت، خداوند در قرآن كريم درباره حضرت نوح مى گويد: او بنده شكرگزارى بود و شكر نوح چنين بود. [١]
مرحله دوم، مرحله زبان است و از مرحله زبان بالاتر، مرحله عمل است كه بينديشيم هر نعمتى براى چه به ما داده شده است تا آن را در مورد خودش صرف نماييم و اگر اين چنين نكنيم، كفران نعمت كرده ايم. گفته اند: الشكر صرف العبد جميع ما أنعمه اللّه تعالى فيما خلق لأجله» [٢] .
رازى شكر عملى را بر پنج چيز استوار دانسته: ۱. پرهيز از سيئات؛ ۲. محافظت از حسنات؛ ۳. مخالفت با شهوات؛ ۴. اداى واجبات؛ ۵. مراقبت فرمان خداوند در جميع احوال. [٣]
در اجتماعى كه روح تشكر و قدردانى مرده است، مسائل اخلاقى كمتر مراعات مى شود و مردم علاقه كمترى به ترقى و خدمت دارند؛ اما آنانى كه بيشتر شكر و قدردانى مى نمايند، اشخاصى پيشرو، مترقى و مدافع اصول اخلاقى اند.
پرهيز از حَسَد
يكى از مباحث مطرح در حوزه اخلاق در تفسير رازى بحث حسد است. او با نقل روايات و تحليل آنها به مخاطب در مورد خُلق هشدار مى دهد.
حسد و رشك بردن، به معناى آرزوى زوال نعمت از ديگران است، خواه آن نعمت به حسود برسد يا نرسد. حسود آرزوى ويران كردن نعمتهاى ديگران را در دل مى پروراند، نه اينكه سرمايه و نعمت حتماً به او منتقل گردد.