تفسير پژوهي ابوالفتوح رازي - ایازی، سید محمد علی - الصفحة ٣٦٩
۲. مالك و صاحب. در اين باره به سخنى از پيامبر و شاهدى از شعر استشهاد نموده است.
۳. مربى. شاهدى از شعر آورده است.
۴. مصلح. در اين مورد نيز شاهد او شعر است. [١]
اشتقاق: واژه «اسم» در اصل «سمو» بوده؛ چون جمع آن «اسماء» و مصغّر آن «سمىّ» است. اما اينكه اصل آن «وسم» باشد، ابوالفتوح نادرست مى داند، زيرا در آن صورت، بايد در جمع آن «اوسام» و در تصغير آن «وسيم» مى گفتند. [٢]
صرف: « «فَإِنْ تَوَلَّوْا» و التقدير فإن تَتَولّوا... يك تاء بيفكندند؛ چنان كه عادت ايشان است در حدف تاء تفعّل». [٣]
نحو و اعراب:
«... و قوله: «هُدىً وَ رَحْمَةً» محتمل است سه وجه را از اعراب: نصب را و قرائت بر آن است و وجه او اِمّا حال باشد و اِمّا مفعول له، و محتمل است رفع را على انه خبر مبتدأ محذوف، و جر را على صفة كتاب و قرآن». [٤]
شواهد شعرى: ابوالفتوح از شواهد شعرى در تفسير خويش به مناسبتهاى گوناگون استفاده كرده است؛ به عنوان مثال در توضيح معناى واژه «و مهيمناً عليه» آورده است:
«و در او پنج قول گفتند. عبداللّه عباس و حسن و قتاده و مجاهد گفتند: اميناً عليه و شاهداً. قال الشاعر:
۰ إنّ الكتاب مُهَيمناً لنبيّنابالحق يعرفُهُ ذو الألباب ۰
أى شاهدٌ». [٥]