۳. شرايط آن چيست؟
در جواب سؤال اوّل ابوالفتوح مى نويسد: مذهب ما اين است كه اثبات وجوب نهى از منكر از راه نقل و اجماع است، نه عقل. [١]
بعضى هم گفته اند اگر عقل باشد بر خداوند هم عقلاً انكار منكر واجب است و خداوند اگر انكار منكر كند، نبايد در عالم منكرى باشد و اگر نكند، اخلال در واجب حاصل مى شود و بنابراين عقلاً واجب نيست. [٢]
در جواب سؤال دوّم، ايشان مى فرمايد كه امر به معروف و نهى از منكر، واجب عينى است؛ گرچه زجاج و جبايى و بيشتر متكلمان مى گويند واجب كفايى است. [٣]
در جواب سؤال سوم مى گويد: امر به معروف و نهى از منكر سه مرحله دارد: دست و زبان و قلب. اگر ممكن شد به هر سه و اگر با دست نشد با دل و زبان و اگر به زبان نشد حتماً به دل بايد انجام گيرد. [٤]
اما آيا مى شود در امر به معروف و نهى از منكر به زور و سلاح متوسل شد يا نه؟ ابوالفتوح مى نويسد كه اين مرتبه بدون اذن امام نمى شود؛ ولى ابوالقاسم بلخى مى گويد در موقع وجود امام بى اذن نمى شود؛ ولى در زمان غيبت مى شود. [٥]