مقاله اى كه پيش رو داريد، گزارشى از پايان نامه كارشناسى ارشد، در رشته زبان و ادبيات فارسى، از دانشگاه آزاد اسلامى تبريز است كه به وسيله آقاى حيدر بصير در سال ۱۳۷۷ با عنوان «بررسى صرفى، نحوى، بلاغى و كلامى شش جزء دوم از كلام اللّه مجيد از تفسير ابوالفتوح رازى و مقايسه نسخ در اين تفسير با شش جزء دوم از تفسير كشف الأسرار ميبدى» دفاع شده است.
در اين پژوهش، نخست شش جزء دوم قرآن را در يك بخش به متن آيات و ترجمه ابوالفتوح رازى، و در بخش دوم: همين شش جزء قرآن، به نكات صرفى، نحوى و بلاغى، از ديدگاه ابوالفتوح پرداخته شده است. بخش سوم: بررسى نكات كلامى تفسير ابوالفتوح تحت عناوين: تعريف كلام، ديدگاههاى اشاعره، جبريه، معتزله، و اصحاب معارف، و موضوعاتى چون: توحيد، ايمان، رؤيت، نبوت، معاد، امامت، عدل، قرآن، تكليف، احباط، اهل معارف، جبر، مجبّره، معتزله آمده است. بخش چهارم: مقايسه موارد نسخ، سخن در باب ناسخ و منسوخ، وقوع نسخ، و آيات ناسخ و منسوخ، مشترك در تفاسير ابوالفتوح رازى و كشف الأسرار ميبدى، و آيات ناسخ و منسوخ، ويژه كشف الأسرار، و آيات ناسخ و منسوخ ويژه ابوالفتوح رازى، بيان شده است، و در خاتمه اين پژوهش، مفردات و حروف قرآن، به نگارش درآمده است.
از مجموع مباحث مطرح شده، بخش سوم، كه مربوط به مباحث كلامى اين پايان نامه است، مورد توجه اين جانب قرار گرفت و چون قسمتهاى نخست رساله، جنبه