بيان. اينها علومى اند كه براى فهم و تفسير قرآن به كار مى آيند. از اين جهت، مى توان اذعان كرد كه همه اين دانشها با ظهور قرآن كريم پديد آمده و يا تدوين شده اند؛ چون پيش از نزول قرآن كريم ـ دست كم ـ به شكل مكتوب وجود نداشته و بر اساس نياز قرآن كريم به صورت نظرى بحث و بررسى و تدوين شده اند و در بستر گسترش دانش تفسير به كمال رسيده اند.
علت اين ادعا از آن رو است كه همه اين علوم براى فهم قرآن به كار گرفته است؛ فهمى دقيق و درست و همه جانبه. بديهى است كه اين علوم تنها به ارتقاى مراتب درك انسانى از كلام آسمانى كمك مى كردند و هر كه در علوم تفسيرى تبحر بيشتر داشت، فهم بشرى اش از وحى نيز پيشتر از ديگران بود. [١]
آنچه در اين بخش مورد نظر است شناسايى نشانه ها و نمونه هاى ادب خاص در تفسير روض الجنان است كه به اعتقاد ما، ابوالفتوح رازى به اين دانشها به خوبى آگاهى داشته و اين دانش خود را در تفسير قرآن كريم بروز و ظهور داده و به همين دليل، از جايگاه و منزلت خاصى برخوردار است.

۱. دانسته هاى لغوى يا واژه شناسى

مفسران قرآن كريم در برخورد با لغت به دو گروه اند: يا در آغاز پس از نقل آيه و يا ترجمه آن، به يكايك لغات مى پردازند و آنها را شرح مى دهند يا دست كم لغات مشكل و غريب را نشانه مى گيرند و تنها اين لغات را توضيح مى دهند؛ و دسته اى ديگر، در ضمن شرح معناى آيه و تفسير به شرح واژگان مى پردازند. ابوالفتوح رازى از دسته دوّم مى باشد و شرح واژگان او از تفسير و توضيح آيه جدا نيست؛ حتى گاهى نيازى به شرح كردن نمى بيند.