پژوهشهاى به عمل آمده درباره ترجمه هاى قرآن مؤيد اين نكته است كه ترجمه آيات به صورت واژه در برابر واژه بوده است كه اين نكته را در ترجمه موجود در تفسير ابوالفتوح نيز مشاهده مى كنيم.
واحدهاى ترجمه در زبان عبارت اند از: لفظ، كلمه يا واژه و به تعبير ديگر مفردات، تركيبات و جملات. از اين ميان، پسند مترجمان و مفسران قرآن، واحدِ لفظ بوده و به همين سبب ترجمه ها تحت اللّفظى است. امّا چرا لفظ؟ در پاسخ به اين پرسش بايد گفت: اولين و جزئى ترين واحد ترجمه زبانى، واژه ها و مفردات هستند و كار ترجمه هم نخست بر اساس واژه ها و سپس تركيبات و نهايتاً جزء بزرگ تر و دربردارنده دو جزء نخست، يعنى جمله، انجام مى گيرد. علاوه بر اين، دليل و قاعده زبانى، علّت ديگرى كه جنبه ايمانى و اعتقادى دارد، مطرح مى گردد و آن احتياط و وسواس در ترجمه است.
ترس از خطا و اشتباه در ترجمه الفاظ و مفردات كلام آسمانى نيز مترجمان را بر آن داشته كه از حوزه ترجمه لفظ به لفظ و برابرگذارى واژگان فراتر نروند. اين ترس و احتياط به جنبه حرمت ترجمه قرآن و تفسير آن باز مى گردد و به هر صورت، تقيّد، تدقيق، وسواس و احتياط شديد مترجمان، به ناگزير جنبه تقليدى و تأثيرپذيرى ترجمه ها را از يكديگر پيش آورد. دقت و وسواس بيش از حد سبب شد كه مترجمان نخستين قرآن كريم، ضمن مراعات معادل گذاريهاى الفاظ، مراقب باشند كه از حد ترجمه تحت اللّفظى پاى فراتر ننهند. البته خود همين دقت، مستلزم واژه گزينى براى الفاظ قرآنى شد و مترجمان دست به ابتكار زدند و با احياى دوباره زبان و نثر فارسى، به واژه سازى و واژه گزينى در برابر الفاظ قرآنى پرداختند. مترجمان گاهى از واژگان پارسى سره و كهن، و گاه از واژگان ويژه گويش زادبوم خود بهره بردند و اگر با اين دو امكان از عهده برابرگذارى لفظى بر نيامدند، به ناچار از برابرهاى تازه آن استفاده