تفسير پژوهي ابوالفتوح رازي - ایازی، سید محمد علی - الصفحة ١٧٨
آسمان دنيا را به زينت ستارگان» [١] ، و در متن تفسير، ترجمه ديگرى به دست مى دهد: «ما ستارگان آراينده آسمان كرديم» در برابر «زينت»، «آراينده» را انتخاب مى كند و اين واژه را برابر سازى مى كند. [٢]
يكى ديگر از شيوه هاى تبيين واژه ها در تفسير روض الجنان، بيان معانى مختلف و ذكر تفاوت مفاهيم و كاربردهاى آنها است و نيز در تفسير لغات و وجوه اشتقاق واژه هاى قرآنى، تمامى معانى دور و نزديك آنها مورد توجه و بررسى مفسر قرار مى گيرد.
به عنوان نمونه در آنجا كه در تفسير: «ذلِكَ الْكِتابُ لا رَيْبَ فِيهِ» [٣] درباره ريب سخن مى گويد: «ريب و شك؛ ريب شك باشد و ريب بليغ تر از شك باشد». همچنين در بحث مشروح و مستند به اقوال لغت شناسان درباره رحمن و رحيم مى نويسد: «اين دو لفظ دو معنى دارد، اگر اشتقاق هر دو از رحمت است، رحمن بليغ تر از رحيم است كه فعلان براى مبالغه بود، چون سكران و غضبان و... . اين فرقى است من جهة اللفظ، و اما من جهة المعنى هم فرق است؛ براى آنكه رحمن، منعم باشد بر جمله خلقان مؤمن و كافر و بِر و فاجر و مطيع و عاصى، و رحيم خاص رحمت بُوَد بر مؤمنان دون كافران...». [٤]
دانستن ريشه و مشتقات يك واژه بيگانه و بيان تحول و تغيير معنايى هم خانواده ها و وابسته هاى يك لغت پايه، نشان از توان و مايه زبانى مفسر و مترجم دارد. رازى درباره واژه حسد ذيل آيه ۱۰۹ سوره بقره: «وَدَّ كَثِيرٌ مِنْ أَهْلِ الْكِتابِ لَوْ يَرُدُّونَكُمْ مِنْ بَعْدِ إِيمانِكُمْ كُفّاراً حَسَداً مِنْ عِنْدِ أَنْفُسِهِمْ» آورده است:
«اصل حسد در لغت حك الشى بالشى چيزى در چيزى سودن باشد؛ چنانچه