تفسير پژوهي ابوالفتوح رازي - ایازی، سید محمد علی - الصفحة ٣٨٦
جهتگيريهاى گوناگون مفسران
هر مفسّرى از جهتى به قرآن نگريسته است؛ مثل جهات ادبى، علمى، عرفانى، فلسفى، اجتماعى و... . و تفاسير نيز بر اساس اين سبكها و رويه هاى تفسيرى، به شيوه هاى گوناگون تنظيم شده اند:
برخى به ادبيات، لغت، بلاغت و فصاحت قرآن نظر داشته و سبك ادبى تفسير را اختيار نموده اند. برخى ديگر به حديث و نقل و اثر از پيامبر و اهل بيت عليهم السلام و صحابه و تابعان اقبال نموده اند و تفاسيرشان جنبه نقل و مأثور پيدا كرده است. بعضى با ديدگاه فلسفى و كلامى قرآن كريم را تفسير نموده اند. عده اى هم با گرايشهاى فقهى به تفسير پرداخته اند. برخى نيز با نگرشهاى اجتماعى و تاريخى و گروهى با ديدگاه عرفانى و معنوى و اخلاقى و تربيتى، قرآن را تفسير كرده اند.
اما در اين ميان، برخى با ديدگاهى جامع از تمام يا بعضى گرايشهاى ياد شده به تفسير دست زده اند و تفسير روض الجنان و روح الجنان فى تفسير القرآن، از همين قبيل است و با توجه به ابعاد مختلف ادبى، فقهى، روايى، تاريخى و اخلاقى، با نثرى استوار و لطيف و سودمند، به فارسى نگاشته شده است. واژه هاى فارسى سره، در اين تفسير فراوان است، و مفسر به اقوال و گفتار مفسران سده هاى اول توجه زياد كرده است. [١]
ترجمه رسمى
نهضت ترجمه قرآن با ترجمه تفسير طبرى آغاز شد و سبك ترجمه اين تفسير تا صدها سال مورد تقليد مترجمان فارسى قرآن بود؛ حتى برخى گمان برده اند كه اين سبك تا دوره صفويه و قاجاريه ادامه داشته و هم از اين رو، آن را ترجمه رسمى گفته اند.
البته سرلوحه قرار گرفتن ترجمه تفسير طبرى به اين معنا نيست كه مترجمان و مفسّران بعدى به رونويسى از اين ترجمه اقبال داشته اند. با مطالعه قرآنهاى مترجَم و