تفسير پژوهي ابوالفتوح رازي - ایازی، سید محمد علی - الصفحة ٣٩٤
ترجمه تفسير طبرى و آثار مشابه آن ـ از جمله قرآنهاى مترجم كهن ـ آشنا بود و از سر عمد، اسلوب و زبان و طرز ترجمه اين آثار را برگزيده و اين شيوه و طرز بيان و روش را بر ديگر ترجمه ها مرجّح دانسته است.
به هر حال، ابوالفتوح رازى از عمده كسانى است كه در انتقال زبان فارسى و لهجه مردم ماوراء النّهر به شرق خراسان و از جمله نواحى رى مؤثر بوده است». [١]
مواردِ تشابهِ ترجمه روض الجنان و تفسير طبرى
از آنجا كه گفته شد شيوه ترجمه در تفسير فارسى منسوب به طبرى تأثيرگذار در ترجمه رازى است، جا دارد به موارد تشابه آن اشاره گردد.
در ترجمه آيات، در هر دو تفسير، حدّ و مرز معناى كلمات و تركيبات رعايت شده و ترجمه از چهارچوب معناى لفظى فراتر رفته است. در برخى موارد، دو ترجمه كاملاً همسان و بر اسلوب مشابهى صورت گرفته است و چه بسا كه اين شباهت ناشى از همان شيوه ترجمه لفظى باشد. در معناى آيات حتّى تعداد و نوع واژگان از نظر كمّى و كيفى با هم برابرى مى كنند. اين برابرى و تجانس در همه ترجمه ها البته به يك اندازه نيست و داراى شدّت و ضعف است. پسند مترجم و ذائقه او در گزينش و اختيار واژگان در ترجمه لفظ به لفظ اگرچه درباره همه متفاوت است، و در اينجا نيز، به هر صورت تفاوتهايى هم هست؛ امّا تا بدين اندازه قرابت و شباهت هم اگر بى نظير نباشد، كم نظير است.
براى بررسى تعدادى از نمونه هاى تشابه و همسانى در ترجمه آيات، مشخصات سُوَر و آيات قرآنى و مجلّدات و صفحات دو تفسير مورد نظر در زير آمده است:
الف) «اتّخذتم» (بقره / ۵۱): گرفتى = گرفتيد: «چون وعده داديم موسى عليه السلام را