چيزى امر كند و هم او از آن چيز نهى كند و نيز مكلف و وقت و وجه يكى باشد؛ مثلاً زيد را گويند نماز پيشين كن چهار ركعت. آن گه پيش از آنكه وقت در آيد گويد، مكن. اين بدا باشد و بدا در حق خدا، روا نباشد؛ براى اينكه بدا آن كند كه عالم به عواقب امور نباشد.
اما تخصيص اخراج چيزى از حكم كلى با دليل خاص باشد نه ازاله آن چيز». [١]
آيات ناسخ و منسوخ: در زمينه اكتشاف آيات ناسخ در قرآن، پيشينيان بسيار افراط كرده اند؛ تا آنجا كه برخى پانصد آيه را منسوخ دانسته اند و برخى ۲۴۷ مورد را و برخى ديگر ۲۱۳ آيه را. [٢] اما ظاهراً ابوالفتوح رازى جزء اين دسته از افراطيان نباشد؛ چرا كه ايشان با همان ملاكى كه در تعريف نسخ به دست داد، بسيارى از آيات را از اين گردونه خارج نمود.
ما در بخش پايانى اين بحث، به معرفى برخى آيات ناسخ از نظر ايشان مى پردازيم:
۱. آيه عفو و بخشش: «فَاعْفُوا وَ اصْفَحُوا حَتّى يَأْتِيَ اللّهُ بِأَمْرِهِ» . [٣]
در اين آيه خداوند به گذشت و بخشش اهل كتاب در آغاز هجرت دستور مى دهد. ابوالفتوح رازى در ذيل اين آيه اقوال مختلفى نقل كرده كه مى گويند اين آيه با آيات قتال منسوخ شده و در بين آنها روايتى از امام باقر عليه السلام هم نقل كرده است. [٤]
با توجه به رد نكردن اين اقوال، ظاهراً وى منسوخ بودن آيه مورد نظر را پذيرفته است.
۲. آيه تحليل زناشويى در شبهاى ماه رمضان: «أُحِلَّ لَكُمْ لَيْلَةَ الصِّيامِ الرَّفَثُ إِلى نِسائِكُمْ» . [٥]