تفسير پژوهي ابوالفتوح رازي - ایازی، سید محمد علی - الصفحة ٦١
۱۸۹) مى گويد:
«و وجه اتصال آيت به آيات مقدم آن است كه اين آيات كه رفت، جمله در حق جهودان است و اقوال و احوال ايشان، و آن كه گفتند: إن اللّه فقير و نحن أغنياء، حق تعالى به اين آيت رد كرد بر ايشان و گفت آن كه مالك آسمان و زمين باشد، و هر چه در وجود هست، مِلك و مُلك او باشد و او بر همه چيز قادر باشد». [١]
اين بحث در رساله نيامده و جاى بررسى و تحليل مستقلى را درباره انديشه و گرايش رازى مى طلبد.
محكم و متشابه
بحث محكم و متشابه داراى چنان اهميت و ارزشى است كه هر مفسر قرآن كريم در جاى جاى اين كتاب الهى توجه به آن را براى خود لازم و غفلت از آن را موجب پيدايش انحراف در تفسير قرآن مى داند.
قرآن به عنوان يك مجموعه به هم پيوسته و يكدست، به دو بخش محكم و متشابه تقسيم مى شود: بعضى از آيات، نقش اساسى و مرجع دارند، و بخشى ديگر نيازمند ارجاع به دسته اول اند. از اين رو، نظر استقلالى داشتن به دسته دوم در تفسير، انسان را از مسير صحيح فهم قرآن منحرف مى سازد و ترديدى نيست كه علت پيدايش بسيارى از فرقه ها و نحله ها و انشعابات در دين اسلام به دليل پيروى از آيات متشابه بوده است. فصل آخر اين پايان نامه نيز به مبحث محكم و متشابه اختصاص دارد و در هشت قسمت به تبيين و توضيح آن از نظر شيخ ابوالفتوح رازى پرداخته است:
۱. معناى لغوى محكم و متشابه؛ ۲. معناى اصطلاحى محكم و متشابه؛ ۳. محكم و متشابه در منظر ابوالفتوح رازى؛ ۴. آيات محكم و متشابه در قرآن كريم؛ ۵. ديدگاه ابوالفتوح درباره محكم و متشابه در قرآن؛ ۶. حكمت وجود آيات متشابه در قرآن؛