تفسير پژوهي ابوالفتوح رازي - ایازی، سید محمد علی - الصفحة ٤٦
تسميه قرآن را به اين نام چنين دانسته كه فرق (جدا) كننده ميان حق و باطل است. [١]
پژوهشگر در اين باره اشاره اى به آراى ديگر قرآن پژوهان نموده كه ضرورتى در ذكر آنها نبوده است.
۳. كتاب: يكى ديگر از نامهاى قرآن مجيد، به نظر ابوالفتوح، «كتاب» است. اين واژه مجموعاً ۲۳۰ بار با مشتقاتش در قرآن تكرار شده است. دانشمندان علم لغت و علوم قرآنى و مفسران، در معنا و وجه تسميه آن بر مجموعه آيات الهى نظريات گوناگونى ارائه نموده اند؛ از جمله آنان ابوالفتوح رازى است كه معتقد است اين لفظ مصدر است؛ مانند قيام و صيام به معناى مفعول. [٢]
موارد كاربرد و معانى كتاب در قرآن و سنت
ايشان در مقدمه تفسير خود (فصل چهارم) درباره معانى ديگر كتاب (به جز معناى مذكور) اين گونه مى نويسد:
۱. فرض: در آيه ۱۸۳، سوره بقره: «كُتِبَ عَلَيْكُمُ الصِّيامُ» ؛ يعنى: فُرض عليكم.
۲. حجت: در آيه ۱۵۷، سوره صافات: «فَأْتُوا بِكِتابِكُمْ» ؛ يعنى: بحجتكم.
۳. اجل: در آيه ۴، سوره حجر: «وَ ما أَهْلَكْنا مِنْ قَرْيَةٍ إِلاّ وَ لَها كِتابٌ مَعْلُومٌ» ؛ يعنى: اجل معلوم.
۴. حكم: در حديث نبوى: «سأقضى بينكم بكتاب اللّه »؛ يعنى: بحكم اللّه .
۵. مكاتبه آقا با بنده اش: در آيه ۳۳، سوره نور: «وَ الَّذِينَ يَبْتَغُونَ الْكِتابَ مِمّا مَلَكَتْ أَيْمانُكُمْ فَكاتِبُوهُمْ» . اين مصدر فاعل است به معناى مفاعله، همچون جدال به معناى مجادله. [٣]