تفسير پژوهي ابوالفتوح رازي - ایازی، سید محمد علی - الصفحة ٤١٢
عربى ـ اقبال مى كنند تا موجب تلطيف اذهان و تفهيم موضوع و عبرت و تنبّه حاضران شوند.
واقعيت امر آن است كه اين سبك و سياق در انحصار ابوالفتوح نيست؛ بلكه بيشتر تفاسير جامع و كامل بر اين سياق نوشته شده اند. در اصل، تفاسير قرآن علاوه بر جنبه هاى دينى، علمى و عملى داراى ارزش تعليمى هم هستند و همين عناصر مشترك ميان شيوه تفسير ابوالفتوح (و ديگر مفسّران) موجب چنين اظهارنظرهايى شده است، از اين نكته هم نبايد غافل بود كه زبان و بيان ابوالفتوح در روض الجنان اگرچه ساده است، اما عاميانه و غير علمى نيست و آنجا كه بحث علمى و فنّى مى شود، زبان و بيان نيز به تناسب آن تغيير مى كند، در مجموع با شيوه تفسير او به چند نكته برجسته مى توان اشاره كرد:
الف) اشاره به شأن نزول آيات، و در ضمن آن ذكر مسائل تاريخى و غزوات حضرت رسول صلى الله عليه و آله؛
ب) اشاره به مشرب عرفا و صوفيه به ويژه هنگام ملاحظه كلمه اى كه با مقدمات عرفا اشتراك دارد؛ مثل: صدق، فقر، صبر، اخلاص، توكل و ذكر، و ذكر اين مقامات گاه به نقل حكايتى از عرفا و يا گفتار آنان و يا ذكر نام آنها مى انجامد. با همه اينها، نمى توان ابوالفتوح را در عداد عرفا يا مفسّران عارف و صوفى مسلك قرار داد؛
ج) اشاره به مسائل اخلاقى و تربيتى؛
د) كاربرد صنايع لفظى (البته به ندرت و بدون تصنّع و تكلّف)؛ مثل: تسجيع و تجنيس و تشبيه؛
ه) اطّلاعات نجومى؛
و) امثال فارسى و عربى؛
ز) واژگان و تركيبات فارسى (هم در متن تفسير و هم در متن ترجمه مستقل آيات).